متفاوتى دارند . ما به اين حقيقت بارها اشاره كرده وتوجّه دادهايم .
( 16080 - 16032 )
قوله عليه السلام : واشهد انّ من شبّهك إلى قوله بربّ العالمين
پيش از اين فراز امام ( ع ) با ضمير غائب از خداوند ياد كرده بود ولى در فراز فوق از ضمير غائب به ضمير مخاطب التفات كرده مىفرمايد : « گواهى مىدهم هر كه به خلقت تشبيه كند تو را نشناخته است » چنان كه خداوند متعال در سورهء فاتحة الكتاب از غائب به مخاطب توجّه كرده وپس از آن كه بصورت غايب مىفرمايد خداوند صاحب اختيار روز جزاست ، لحن كلام را به خطاب بر گردانده ، فرموده است : « تو را مىپرستيم واز تو يارى مىجوئيم » هر چند بظاهر در عبارت امام ( ع ) مشبه به اعضاى متباين ومفاصل كوچك به هم پيوسته موجود زنده است ولى در حقيقت خلق مشبه به ، مىباشد ، زيرا امام ( ع ) در صدد مذمّت افرادى است كه خدا را به خلق تشبيه كردهاند ، وتوجّه مىدهد كه آنها راه خطا رفتهاند . متباين بودن اعضاى موجودات ومرتبط بودن آنها با يكديگر از لوازم مشبه به ( يعنى مخلوق ) مىباشد .
داشتن عضو متباين وپيوسته بودن مفاصل كوچك ، لازمهاش تركيب است وگرد آمدن اجزا در كنار يكديگر نيازمند تركيب كننده وجمع آورنده است .
با بيان فوق محال است كه صانع به چيزى تشبيه شود كه نيازمند تركيب كننده باشد ، زيرا صانع به هيچ وجه نيازمند نيست .
كلام امام ( ع ) به صورت برهاني آمده ، وتباين اعضا ومرتبط بودن مفاصل كوچك وريزى كه در زير پوست با يكديگر تركيب شدهاند به منزلهء حدّ وسط در برهان در لزوم تركيب براي مشبه به كار رفته است . با اين برهان وارسته بودن حق تعالى از تشبيه شدن به موجود داراى عضو ومفصل ثابت مىشود .
تقدير كلام امام ( ع ) چنين است : آن كه تو را در داشتن اعضاى گوناگون ومفاصل ريز وبهم پيوسته به مخلوقت تشبيه كند به عرفان ومعرفت تو نرسيده است .