[ شرح ]
در اين قسمت از خطبه امام ( ع ) ، شروع به بيان أوصاف خداوند سبحانه وتعالى كرده وآنها را با توجّه به آثار رحمت حق وخصوصياتى كه منحصرا شأن ذات اوست بيان نموده است .
( 15614 - 15607 )
1 -
دارايى ، غنا وثروتمندى خداوند متعال ، با خوددارى از بذل وبخشش زياد نمىشود ، ( بر خلاف ثروت ودارايى انسانها كه با عدم بخشش فزونى پيدا مىكند ) پس در بارهء خداوند دليلي بر منع از جود ، وجود ندارد .
( 15631 - 15615 )
2 -
جود وبخشش خداوند ، موجب نقص وفقر أو نمىشود ؛ اين جا نيز دليلي وجود ندارد كه خداوند از كرم وبخشش باز بماند .
بعد از بيان اين دو خصوصيت براي ذات مقدّس حق ، به پاسخ توهمّى كه ممكن است در اين باره از ناحيهء افراد ناآگاه صورت گيرد ، وخداوند را ، در رديف بخشندگانى كه مالشان با بخشش نقصان مىپذيرد قرار دهند پرداخته ومىفرمايد :
« هر بخشندهاى جز خداوند مالش نقصان مىپذيرد . » وباز خداوند را مبرّا وپاك مىداند از اين كه داخل در افرادى باشد ، كه بدليل منع وبخل از بخشندگى مورد مذمّت ونكوهش هستند با اين بيان كه هر منع كننده بخشش مورد مذّمت است جز أو كه هر چند خوددارى از بخشش كند نكوهش نمىشود ، زيرا منع أو بدليل ترس از فقر نيست .
اين بيان امام ( ع ) كه هر بخشندهاى جز أو دچار كمبود مىشود ، وهر منع كننده بخششى مورد مذمّت است ، تأكيدى است ، بر دو جملهء اوّل كه فرمود :
« خداوند با منع از بخشش فزونى مال پيدا نمىكند وبخشندگى أو هم موجب فقر وبىچيزىاش نمىشود » . دليل اين امر در مورد خداوند اين است ، كه زياد شدن مال به بخشش نكردن ونقص پيدا كردن مال با بخشش در حق كساني صادق است كه به زيادى ونقصان ، دچار سود وزيان مىشوند . امّا اطلاق سود وزيان بر خداوند محال است . بنا بر اين افزايش ونقصان مال در حق خداوند امرى است