ابن عباس ( ره ) در شأن نزول آية :
وَلا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ
؛ حديثي از رسول خدا ( ص ) نقل كرده است كه آن حضرت فرمود : پس از اتّفاقى كه براي برادران شما در أحد افتاد وجمعى به شهادت رسيدند ، خداوند أرواح آنها را در كالبد پرندگان سبز رنگى قرار داد كه وارد نهرهاى بهشت گردند وسيراب شوند واز ميوههاى بهشت بخورند وبر قنديلهاى طلاى آويخته در سايهء عرش جاى گيرند . هر گاه كه طعم خوش خوردنى وآشاميدنيها را در مىيابند ، مىگويند :
كيست كه خبر روزيهاى بهشتى ما را به برادرانمان در دنيا برساند ، تا از رفتن به جهاد وكارزار خوددارى نكنند وبه هنگام جنگ از قافلهء جهادگران عقب نمانند . خداوند متعال خطاب به آنها فرمود خبر شما را من ببرادرانتان خواهم رساند . وبدين هنگام نازل فرمود :
وَلا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا
الآية با توضيحي كه داده شد ، منافاتى ميان كلام امام ( ع ) در اين خطبه ، وروايت رسول أكرم ( ص ) وآيهء شريفه وجود ندارد . ومقصود امام ( ع ) بيان فضيلت عترت است واين كه اولياى خدا در سايه كرامت پروردگارشان جاويد خواهند بود .
( 14836 - 14827 )
قوله عليه السلام : فلا تقولوا بما لا تعرفون
در اين عبارت امام ( ع ) مردم را به عترتي كه أهل فضيلت وعرفانند توجّه داده واز آنها مىخواهد كه : گفتارى در خور شأن نسبت به آنها أداء كنند . وبا بيان اين جمله : فإنّ أكثر الحقّ فيما تنكرون ؛ استوارى در گفتار را توصيه مىكند . وآنها را از شتابزدگى در قضاوت نهى مىفرمايد ، زيرا فرد نادان حقّى را كه مطابق خواستش نباشد ، ويا چيزى را كه فهمش بدان نرسد ، ويا به دليل شبهه ، يا تقليد از ديگران ، مخالف اعتقادش بداند ، منكر مىشود .
امام ( ع ) با اين يادآورى ، كه افراد نادان در بسيارى از موارد حق را منكر مىشوند ، مردم را آگاه مىسازد تا در اداى سخن بدون علم وآگاهى شتاب