14 - صبر وشكيبايى را وسيلهء نجات ورهايى خود قرار دهد .
صبر عبارت از پايدارى نفس است ، كه مبادا به زشتيهاى لذّات گرفتار آيد .
هرگاه انسان بداند كه پيروى از خوشيهاى زشت وزودگذر نفساني موجب ، هلاكت اخروى مىشود ، مقاومت در برابر گناه وبديها وخوددارى از تمايلات نفساني وشهوات ، باعث نجات وخلاصي مىشود .
در اين عبارت امام ( ع ) لفظ « مطيّة » را كه به معنى مركب سواري است براي صبر استعاره آورده ، وفرموده است : « صبر را مركب نجات قرار بده » وجه مشابهت اين است كه صبر ، ومركب تندرو مىتوانند وسيله نجات باشند . صبر در برابر مشكلات وأسب به هنگام فرار از دشمن به انسان رهايى مىبخشد .
( 12020 - 12010 ) 15 - تقوى را توشهء پس از مرگ قرار دهد ، چون مقصود از تقوى گاهى زهد وپارسائى است ، وگاهى ترس از خدا كه لازمهاش زهد ووارستگى است وچون مراد از توشه چيزى است كه انسان به وسيلهء آن آماده روياروئى با حوادث مىشود بزرگترين حادثهاى است كه در رابطه با دنياي ديگر براي انسان پيش مىآيد . امام ( ع ) تقوى را وسيلهء آمادگى براي مرگ دانستهاند ، زيرا شخص پرهيزگار همواره به ياد عظمت الهى سرگرم وهيبت حق تعالى أو را از توجّه به أمور ديگر باز مىدارد . بنا بر اين مرگ در نزد چنين شخصي اهميّت زيادى نداشته وغم بزرگى نيست .
گاهى مقصود از تقوى ، مطلق ايمان ومنظور از وفات معناى مجازى است ، يعنى آنچه كه پس از ايمان پيش آيد ، با فرض اين معنى روشن است كه ايمان انسان را از عذاب الهى در أمان مىدارد .
16 - مؤمن راه روشن را به سوى خدا مىپيمايد : يعنى راهى كه مستقيم وروشن است وسريع طي مىشود انتخاب كرده وبه سوى حق تعالى حركت مىكند .
17 - مرد خدا همواره راه حق را مىپيمايد ولحظهاى از آن جدا نمىشود .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 455
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٥٥