كردهاند . اين نهايت كوششى است كه انسانها در جلب رضايت حق ودورى از عذاب خداوند مىتوانند داشته باشند . تمام أمور مذكور به لحاظ جنبهء عبادي وپرستش حق متعال قابل دقّت وتوجّه است .
در بارهء اين كه چرا حضرت نيايش انسانها را به بريدن از دنياي راهبان تشبيه كرده بايد گفت به لحاظ شهرتى بوده كه آنان در شدت زارى وتضرع در درگاه خداوند داشتهاند .
وبايد توجّه داشت كه نهايت زهد ووارستگى ، ورسيدن به قرب خدا ، قطع علاقة كردن از مال وأولاد است .
حضرت بيان اين موضوع كه « هر چه عبادت كنيد به نسبت بخششهاى خداوندى ناچيز است » را به صورت يك قضيّه شرطيّه متّصله آوردهاند ، كه مقدّم آن عبارت از : « ولو حننتم . . . تا رسله » مىباشد وتالي يا بخش دوّم آن عبارت :
« لكان ذلك قليلا . . . من عقابه » است كلمه « التماس » مفعول له جمله است .
خلاصهء مقصود حضرت از بيان اين جملات اين است كه اگر تمام اسبابى كه ممكن است از جهت تقرّب ونزديكى به خدا مانند عبادت ، زهد وپارسايى را فرآهم آوريد ومصرّانه از خداوند نزديكى به وى را طلب كنيد واز حق تعالى بخواهيد كه يك درجه مقام شما را بالا برد ويا يك گناه شما را از آنچه در دفتر وألواح محفوظ الهى ثبت گرديده ببخشد ، باز هم آنچه شما اميد تقرّب وبلندى منزلت از مقام قدس الهى را داريد بيشتر است از عبادت وتضرّعى كه براي تقرّب انجام مىدهيد . همچنين آمرزشى كه شما از گناهان خود مىخواهيد بيشتر است ، از آنچه فكر مىكنيد ، با تقرّب به خدا از خود ، دور ساختهايد . بنا بر اين سزاوار است ، آن كه زيادى منزلت ومقام در پيشگاه خداوند مىخواهد ، خود را به تمام وكمال آمادهء تقرّب به خداوند كند . البتّه خداوند از آنچه در تصوّر اوست فزونتر عنايت مىفرمايد ؛ وآن كه از گناهان خود هراسناك است ، خود را به تمام
و
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 301
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٣٠١