آرزوهاى دور ودراز در بارهء لذتهاى دنيا نهى مىكند . چنان كه قبلا متذكر شديم ، اين آرزوها آخرت را به دست فراموشى مىسپارند .
( 9789 - 9779 )
امام ( ع ) عبارت : « ولا يغلبنّكم
را براي تذكّر اين حقيقت كه مغلوب آرزوهاى خود نگردند وبه دفاع از حفظ سعادت خود برخيزند ، آورده است ، وسپس نهى مىفرمايند كه توهّم طولانى بودن عمر وبعيد شمردن غايت زندگى كه همانا مرگ است ، فريبشان ندهد ، زيرا طولانى دانستن عمر ودور شمردن مرگ دل را سخت كرده وموجب غفلت وبىخبرى از ياد خدا مىشود ، چنان كه خداوند متعال مىفرمايد :
أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ
« 1 » .
چنان كه توضيح داده شد اوّلين موضوعي كه در خطبه بررسى شده است ناپايدارى دنيا ولزوم حذر از آن بود .
( 9841 - 9792 ) 2 - موضوع دوّمى كه در خطبه بدان توجّه داده شده ، آگاه ساختن مردم از ثواب وعقاب بزرگ خداوند است ، پس از آن كه حضرت دنيا را تحقير كرده واز آن برحذر داشت ، به كوچ كردن از دنيا دستور داده وسپس اشاره فرموده است به چيزهايى كه شايسته است بزرگ داشته شوند وتوجّه بدانها معطوف شود ، وسزاست كه به آنها اميد نيست ويا از آنها خائف وترسان بود ، عبارتند از : پاداشهاى خداوندى ويا عقاب وكيفرهاى اخروى ، ثواب وعقاب خداوند بسيار عظيم ، ودر خور توجّه عميق است . اسبابى كه بدان انسانها كسب ثواب ودفع عذاب مىنمايند ، به نسبت اميدوارى در جلب ثواب ودفع عقاب ، بسيار اندك وناچيزاند . وسايلى كه افراد به كار مىگيرند عبارتند از : شدّت تألّم وناراحتى ، توجّه والتفات به خداوند ، همواره نيايش به درگاه خداوند داشتن وتضرّع وزارى كردن ، مانند بيتابى والتهابى كه راهبان دارند واز دنيا قطع علاقة
هامش
( 1 ) سوره حديد ( 57 ) آية ( 16 ) : نهايت عمر براي آنان طولانى فرض شده دلهايشان سخت گرديده ، آرى بيشتر آنان بدكاران هستند .