[ ترجمه ]
از فرمايشات آن حضرت ( ع ) است كه به ابن عباس فرمود ، هنگامى كه أو را به سوى زبير فرستاد ، تا أو را پيش از جنگ جمل تشويق به أطاعت از خود وبازگشت كند .
« ابن عبّاس ! با طلحه ملاقاة نكن چه اگر أو را ملاقاة كنى به صورت گاوى با شاخهاى كج وآمادهء حملهاش خواهى ديد .
[ أو مشكلى را در پيش گرفته ومىپندارد كار آسانى است ] بر مركب چموشى سوار شده ولى أو را نرم وراهوار مىداند امّا با زبير كه نرم خوتر است ديدار نما وبه أو بگو ، كه پسر دايىات پيام فرستاده مىگويد : مرا در حجاز مىشناختى ودر عراق نمىشناسى ؟ چه شد كه از امرى چنين روشن روى برتافتى » ! ؟
[ شرح ] ( 7227 - 7211 )
سيد رضى ( ره ) در مورد جملهء : « فما عدا ممّا بدا » اظهار نظر مىفرمايد : أول كسى كه از أو اين جمله را شنيدهام علي ( ع ) است .
( 7210 - 7154 ) پس از اين كه امام ( ع ) ابن عبّاس را از ديدار با طلحه به لحاظ مصلحتى كه خود مىدانست ، منع كرد ، دليل منع ملاقاة را بيان داشت وفرمود كه اگر طلحه را ملاقاة كنى أو را به صورت گاوى با شاخهاى كج وتيز وآمادهء حمله خواهى ديد .
حضرت ، طلحه را به گاو تشبيه كرده وجهت مشابهت را ، شاخهاى كج أو قرار داده است . عارية آوردن لفظ شاخ كناية از شجاعت ، ودلاورى طلحه است ، لفظ « عقص » براي بيان اين نكته است كه شجاعت ، قوت ونيرومندى موجب رام نبودن ودر فرمان قرار نداشتن شده ، زمينهء خود بزرگبينى وخودنگرى را براي مرد شجاع فرآهم مىآورد . در عبارت حضرت دو استعاره به كار رفته است :
استعارهء أول : با توجّه به شاخ كه وسيلهء دفاع حيوان است وچنان كه گاو با