هر واقعهاى فى نفس الامر حكمى جعل شده است چه مكلّف عالم به آن باشد و يا جاهل و چه دليل برآن حكم دلالت كرده باشد و يا نكرده باشد . بنابراين كسى كه قائل بتعبّد خبر واحد مىباشد بايد طبق خبر واحد عمل نمايد فرض مىكنيم كه خبر واحد بر حليّت لحم ارنب قائم شده و در واقع لحم ارنب حرام مىباشد در اين صورت اجتماع دو حكم بر موضوع واحد لازم مىگردد و يا بتعبير ديگر تحليل حرام لازم مىشود و يا به تعبير سوّم القاء در مفسده لازم خواهد آمد البته نبايد از نظر دور داشت كه بنا بر قول تصويب اشكال مذكور با تعبيرات مختلف آن پيش نخواهد آمد .
و هذا الوجه كما ترى . . .
مرحوم شيخ از دليل دوّم ابن قبه استظهار مىنمايد كه تعبّد بمطلق امارات غير علمى و حتّى تعبّد به امارهاى كه مفيد ظن نمىباشد مانند قرعه ، امتناع وقوعى دارد بالاخره تعبّد بظنّ حاصل از « خبر واحد » و « شهرة » و « اجماع » و « ظاهر كتاب » و تعبد به اصول عمليّه و غير ذلك ، كلّا ممنوع است چه آنكه شبهه تحليل حرام و تحريم حلال در مورد همه آنها مطرح است و تالى فاسد مزبور در مورد همه آنها قابل تصوّر مىباشد .
و استدلّ المشهور على الامكان ج ص 40 س 10 ق ص 24 س 22
ما حصل استدلال مشهور اين است : چيزى كه من حيث ذات همانند اجتماع ضدّين محال نباشد و همچنين مستلزم محال نباشد ، بىترديد ممكن الوجود خواهد بود .
تعبّد بظنّ من حيث ذات يقينا محال نيست و همچنين مستلزم امر محال نمىباشد بلاشك بايد ممكن باشد بنابراين با على صوت فرياد مىزنيم كه تعبّد بظنّ امكان وقوعى دارد .
و فى هذا التقرير نظر . . . . . شيوه استدلال مشهور خطاء است چه آنكه هيچكسى
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 9
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٩