تحقق و حصول مىباشد . و از سوى ديگر در اثبات امكان وقوعى تعبد به ظن ، نياز به آن نداريم كه حتما علم و يقين بعدم « ما يوجب القبح » داشته باشيم بلكه تنها علم نداشتن بوجود « ما يوجب القبح » ( البته پس از فحص ) در اثبات امكان وقوعى تعبّد به ظن ، كافى بوده و آن را در بقعه و دائره امكان قرار خواهد داد .
توضيح عبارت لو جاز التّعبّد . . . .
تعبّد در لغت به معانى مختلف استعمال شده است . مثلا عبد الرّجل شتافت و گريخت . تعبّد تعبّدا - پرستش كرد خداى را . تعبّد فلانا بنده خود ساخت ، تعبّد البعير - سركشى نمود شتر . اما تعبّد در اصطلاح عبارت است از اينكه شارع تجويز نمايد عمل بظنّ و آن را براى ما حجّت قرار بدهد .
( فى الاخبار عن النّبى ( ص ) . . . )
كلمهء « اخبار » مفرد است مصدر باب افعال مىباشد و بمعنى خبر دادن است اخبار عن النبى مربوط به فروع دين و مسائل شرعى مىباشد مثلا زراره از ائمه ( ع ) و رسول اكرم ( ص ) راجع به احكام و مسائل شرعى و فروعات دين خبر مىدهد .
و اخبار عن اللّه مربوط به اصول دين است مثلا نبى اكرم ( ص ) از خداوند خبر مىدهد كه او را به پيامبرى مبعوث نموده و مورد وحى قرار داده و . . .
( و ان لم يفد الظنّ . . . . . ) اماره غير مفيد ظن مانند قرعه مثلا مىخواهيم حليّت و حرمت لحم ارنب را به وسيله قرعه مشخص نمائيم اگر قرعه بنام حرمت اصابت نمود بايد ملتزم به آن بشويم و هرگز حرمت لحم ارنب به وسيله قرعه مورد ظن و گمان ( احتمال 80 درصد ) واقع نمىشود .
قوله و الجواب « 1 » عن دليله الاوّل . . . ج ص 40 س 15 ق ص 25 س اوّل
هامش
( 1 ) . در حقيقت جوابهاى دليل اول و دوم ابن قبه از ناحيه صاحب فصول مىباشد بنابراين آنچه را كه مرحوم شيخ در مقام پاسخ از دليل اول و دوم ابن قبه بيان فرموده است حاصل كلام صاحب فصول خواهد بود