بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
المقصد الثّانى فى الظّن و الكلام فيه يقع فى مقامين . . . .
ج ص 39 س اول ق ص 24 س 17
دومين مقصد از مقاصد ثلاثه كتاب رسائل ، مربوط به ظن و امارات غير علمىّ مفيد ظنّ مىباشد . سخن در مقصد دوم در دو مقام واقع مىشود مقام اوّل آيا از ديد عقل تعبّد و پايبند شدن به ظن و در رابطه با احكام و تكاليف شرعى ، ظن را بعنوان حجّت شرعى شناختن و طبق آن عمل كردن ، امكان دارد يا خير ؟ مقام دوّم : آيا تعبّد بظنّ ( عمل كردن برطبق ظن در مسائل شرعى ) عقلا و يا شرعا بوقوع پيوسته است يا خير ؟ ( عقلا يعنى بدستور و حكم عقل ، عمل كردن برطبق ظنّ تحقق يافته باشد مانند ظنّ انسدادى . و يا شرعا يعنى عمل كردن برطبق ظنّ بدستور شرع بوقوع پيوسته باشد مانند عمل به ظن حاصل از خبر واحد در فرض ثبوت حجيّت خبر واحد با ادلّه شرعى از قبيل آيه نبأ و غيره ) . بحث از مقام دوّم در رسائل چاپ جديد بعد از 9 صفحه خواهد آمد و فعلا بحث از مقام اوّل مورد توجّه بوده و مرحوم شيخ در رابطه با مقام اوّل اينگونه آغاز سخن مىنمايد :
معروف و مشهور بين علماء آنست كه تعبّد بظنّ از امكان عقلى برخوردار مىباشد و حتى ادعاى اجماع شده و جز مرحوم ابن قبه و بعض ديگر ، مخالفى در اين مسئله وجود ندارد و همگان تعبد به ظن را ممكن مىدانند مرحوم ابن قبه و بعض ديگر روى انگيزه شبهه نقض غرض و تحريم حلال و تحليل حرام و تفويت مصلحت و القاء در مفسده ، تعبّد به ظن را ممنوع مىدانند . و مرحوم شيخ استدلال ابن قبه را مطرح و آن را پاسخ مىگويد علىاىّحال مرحوم شيخ موافق با