ثمّ انّه ربّما يستدلّ على اصالة حرمة العمل بالظنّ بالآيات الناهية . . . ج ص 53 س 8 ق ص 33 س 14
تاكنون ثابت گرديد كه طبق نظر شيخ اعظم و مشهور از علماء اصل اوّلى در مورد عمل به ظن با قطع نظر از وجود دليل بر اعتبار ظن ، حرمت عمل به ظن مىباشد و عمل به ظن بدون مجوّز مصداق تشريع است و تشريع با ادله اربعه محكوم ببطلان مىباشد . بعضى از اصوليين جهت اثبات حرمت عمل به ظن به آيات ناهيّه كه ذيلا بذكر آنها خواهيم پرداخت ، استدلال نمودهاند و استاد اعظم نحوه و شيوه استدلال را مردود مىشناسد و مىفرمايد اطاله سخن در استدلال بآيات ناهيه و نقض و ابرام در اين زمينه ( كه محقق قمى در قوانين به اطاله سخن پرداخته است ) فوائد قابل توجّهى را ببار ندارد .
ما جهت توسعه فكرى بطور اجمال بآيات و بعضى از مناقشات اشاره مىنمائيم :
1 - آيه ( قل اللّه اذن لكم ام على اللّه تفترون )
2 - آيه ( و لا تقف ما ليس لك به علم . . . )
3 - آيه ( ان تقولوا على اللّه ما لا تعلمون )
4 - آيه ( انّ الظنّ لا يغنى من الحق شيئا )
5 - آيه ( و ما لهم به من علم ان يتبعون الا الظنّ )
6 - آيه ( ما لهم به من علم الا اتباع الظن . . . )
آيات مذكور از عمل به ظن نهى نموده و حرمت عمل به ظن از آنها بوضوح استفاده مىشود . بعضى از مناقشات :
1 - معظم از آيات ناهيّه مربوط به اصول دين است .
2 - مفاد آيات ناهيه اين است كه ظن من حيث هو هو ، اعتبار و حجيّت ندارد و اما اگر دليل قطعى بر حجيّت ظن ، قائم گردد شك و ترديد در حجيّت عمل به ظن جاى پا و محل از اعراب نخواهد داشت .
علىاىحال اطاله سخن در نقض و ابرام راجع به آيات مذكوره سود و
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 80
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٨٠