مجموع آنها تبيّن اطمينانى حاصل مىشود بنابراين هدف و غرض اصلى اين است كه در رابطه با عمل بخبر واحد ، از مخالفت واقع ، بايد دورى جست و زمانى بايد عمل نمود كه از وقوع در مخالفت واقع ايمنى داشته باشيم و از اين جهت بين خبر فاسق با پشتيبانى شهرة و بين شهرة تنهائى فرق و تفاوتى وجود ندارد چه از خبر فاسق با كمك شهرة ، اطمينان حاصل شود و چه تنها از شهرة بدون همراه بودن خبر فاسق ، اطمينان حاصل گردد در هر دو صورت بطور يكسان اقدام عملى به راه مىافتد و معيار و ملاك همان حصول اطمينان است و بس .
نكته پنجم : از آيه نباء چه مىفهميم ؟
( و الحاصل انّ الآية . . . ج ص 126 ، س 12 ، ق ص 78 ، س 8 )
نتيجه بررسيها اين شد كه آيه نباء دلالت بر اينكه در عمل به خبر واحد در حكم شرعى تبيّن و تفحّص لازم است و بىگدار نبايد به آب زد و وجود و عدم خبر فاسق دخالتى ندارد و همچنين مسئله اينكه مراد از تبيّن چه مىباشد ايضا دخيل نخواهد بود مراد از تبيّن علم باشد و يا اطمينان و يا مطلق ظن و حتى بنا بر قول كسى كه قائل است كه در اعتبار خبر فاسق تنها حصول ظن بمضمون آن كافى است و اين ظن چه از ناحيه ممدوح بودن راوى و يا توثيق راوى و يا امامى بودن راوى آن خبر حاصل باشد . علىكلحال آنچه كه از آيه استفاده مىشود وجوب تبيّن خواهد بود و از لازمه مطلب مذكور اين است كه آيه نباء حجيّت هر ظنى كه مربوط به حكم شرعى باشد ثابت مىنمايد و لو آنكه همراه آن ظن خبرى نباشد .
( و لكن لا يخفى . . . ) منتهى اگر تبيّن را به اين معنا تفسير كنيم كه تبيّن اعم از تحصيل مطلق ظن و يا اطمينان مىباشد با يك اشكال مهمّى مواجه مىگرديم و آن اشكال اين است كه مورد نزول آيه ( ارتداد بنى مصطلق ) از تحت شمول
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 343
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٤٣