مانند تحصيل شهرة برطبق خبر فاسق كه بيان گرديد و يا اجمالى مىباشد مانند تحصيل ظن بر صدق و راستگوئى آقاى فاسق و يا تحصيل ظن بر وثاقت آقاى فاسق ، مثلا از راه مطالعه و بررسى در احوالات مخبر فاسق ظن اجمالى حاصل مىنمايد كه روايات مخبر فاسق راست و مطابق واقع مىباشد در اين صورت خبر فاسقى كه احتراز از كذب داشته باشد و خبر موثّق خبر غير امامى كه صادق باشد و ( شبهه ) خبر امامى فاسق كه متحرز از كذب باشد و همچنين خبر حسن ، در منطوق آيه داخل مىشوند .
نكته سوم : ( و على ما ذكر فيثبت من آية النّبإ منطوقا و مفهوما . . . ) از مفهوم و منطوق آيه نباء حجيّت و اعتبار چهار قسم از خبر واحد باثبات مىرسد خبر واحد باعتبار اختلاف راويان از جهت اتصاف بايمان و عدالت و ضبط و غير ذلك به چهار قسم تقسيم مىشود و اين اقسام اربعه به « اصول الحديث » نامگذارى شده است و اقسام ديگر به همين چهار قسم بازگشت خواهد داشت .
( 1 ) خبر صحيح خبرى است كه شخص عادل و امامى آن را نقل كرده باشد .
حجيّت اين خبر با مفهوم آيه نباء ثابت مىشود .
( 2 ) خبر حسن خبرى است كه شخص امامى آن را نقل كرده باشد منتهى اين شخص امامى در مرحلهاى است كه مورد ستايش مىباشد و لكن عدالت و فسق او محرز نمىباشد . حجيّت اين خبر از منطوق آيه استفاده مىشود براى كه ظن اجمالى بر صدق آن خبر حاصل است و ظن اجمالى از ممدوح بودن راوى ، سرچشمه گرفته است .
( 3 ) خبر موثوق خبرى موثق روايتى است كه سند آن به معصوم ( ع ) اتصال يافته منتهى يكى از رواة آن امامى نمىباشد و درعينحال وثاقت آن و احتراز از كذب آن بين اصحاب مورد تأييد مىباشد حجيّت اين روايت از منطوق آيه استفاده مىشود بخاطر اينكه ظن اجمالى خارجى از ناحيه وثاقت راوى نسبت
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 340
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٤٠