بصداقت روايت ، حاصل شده است .
( 4 ) روايت ضعيف مانند خبر فاسقى كه با شهرة تأييد شده باشد . حجيّت آن از منطوق آيه استفاده مىشود بخاطر حصول ظن تفصيلى از شهرة بر صدق روايت .
نكته چهارم : ( و لكن فيه من الاشكال . . . ج ص 125 ، س 21 ، ق ص 77 ، س 24 )
همه واردات مذكور و اثبات حجيّت چهار قسم از روايات بتوسّط منطوق و مفهوم آيه نباء مبتنى بر اين بود كه مراد از تبيّن اعم از حصول علم و ظنّ تفصيلى و ظنّ اجمالى باشد درحالىكه لفظ « تبيّنوا » ظهور در تحصيل علم و تبيّن علمى دارد و دليل بر اينكه مراد از تبيّن ، تحصيل مجرّد ظن نمىباشد اين است كه دستور دادن آن به تحصيل ظن در مورد خبر فاسق لغو و بيهوده و تقريبا تحصيل حاصل مىشود چه آنكه هيچ عاقلى به خبر فاسق عمل نمىكند مگر آنكه لااقل ظن و گمان ( رجحان صدقش بر كذبش ) بر صدق آن حاصل نمايد . ( الا ان يدفع اللغويّة . . . ) آرى مىتوان لغويّت مزبور را به اينگونه دفع نمائيم : دستور دادن به تبيّن و حصول ظن نسبت به صدق خبر فاسق ، ( با توجه بر اينكه مراد از تبيّن ، تبيّن ظنى مىباشد ) بخاطر اين است كه مىخواهد آگاهى بدهد در مورد خبر فاسق در عين اينكه ظن و گمان نسبت بصدق آن داريد ، خاطرجمع نباشيد يعنى علاوه بر ظن حاصل از نفس خبر فاسق ، بايد از خارج و از امارات ديگر بر صدق آن ، ظن حاصل نمائيد و آنوقت طبق آن عمل نمائيد .
( و كيف كان فمادّة التبيّن . . . ج ص 126 ، س 2 ، ق ص 78 ، س 2 )
چه دفع لغويّت بشود يا نه سهتا دليل ديگر موجود است بر اينكه مراد از تبيّن تبيّن ظنّى نمىباشد و بلكه تبيّن علمى خواهد بود .
( 1 ) مادة تبيّن كه به معناى وضوح و انكشاف است ، در تحصيل علم و يقين
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 341
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٤١