ظهور دارد . ( 2 ) لفظ « جهالة » ظهور در عدم علم دارد . ( 3 ) ظاهر تعليل ( وجوب تحصيل علم در مورد خبر فاسق به اين علت است كه از وقوع در ندامت ايمن باشيد ) اين است كه بايد تبيّن علمى ، انجام شود چه آنكه در تبيّن ظنّى ، احتمال وقوع در ندامت موجود است . هر سه مطلب مزبور مانع از آنست كه از تبيّن مجرّد حصول ظن اراده شود .
( نعم يمكن دعوى صدقه . . . ) آرى يك راه چاره باقى است و آن اينست كه از تبيّن ، تحصيل اطمينان اراده شود يعنى در مورد خبر فاسق بايد از طرق و امارات ديگر ، اطمينان نسبت به صدق خبر فاسق حاصل نمائيد ( اطمينان يك مرتبه خاصّى اعتقادى است ( احتمال 90 100 ) كه از نظر عرفى عمل برطبق اطمينان ، خود را در معرض ندامت و پشيمانى قرار دادن ، به حساب نمىآيد ( فحينئذ . . . ) در اين هنگام آواى پيروزى را سر داده و مىگوييم خبر فاسق به وسيله حصول اطمينان از ناحيه امارات ديگر غير از خود خبر فاسق ، قابل قبول و اعتماد مىباشد .
( لكن لو قلنا بظهور المنطوق . . . ) ( با دست و پا زدن فراوان ابرو را درست كرديم منتهى از چشم غافل شديم و تا حدودى سلامت چشم در مخاطره واقع شد ) اگر قبول كنيم كه منطوق آيه ظهور در تبين اطمينانى دارد ، آيه دليل برآن مىشود كه ظن اطمينانى حجّت است و ديگر صحبت از خبر فاسق به ميان نخواهد بود و معيار و مناط اصلى همان اطمينان است چه خبر فاسقى در كار باشد و يا نباشد خبر فاسق وجود و عدمش يكسان خواهد بود و محور اساسى حصول اطمينان است كه بايد بدنبال حصول اطمينان به راه بيفتيم در صورت تحقق اطمينان ( من اىّ شىء ) بايد عمل نمائيم و الّا فلا .
( نعم ربّما يكون نفس الخبر . . . ) آرى تا حدودى خبر فاسق مطرح مىباشد به اين كيفيّت : در بعضى از موارد خود خبر از جمله اماراتى خواهد بود كه از
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 342
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٤٢