كذب در اين خبر ، ثابت باشد .
( هذه جملة ممّا آورده على ظاهر الآية . . . ) اين بود هشتتا ايراد از ايرادهاى كه بر استدلال به آيه نباء وارد شده است كه دوتاى اولى آنها مهم بود و عمدهترين ايراد همان ايراد اوّلى مىباشد .
( ثمّ انّه كما استدلّ بمفهوم الآية . . . ج ص 125 ، س 11 ، ق ص 77 ، س 18 )
مرحوم شيخ انصارى از عبارت مذكور تا پايان بحث كه حدود يك صفحه و اندى مىباشد 5 نكته را بعنوان مطالبى پايانبخش مبحث استدلال به آيه نباء ، بيان مىفرمايد :
نكته اوّل : همانطورىكه مفهوم آيه نباء خبر عادل را حجّت مىنمايد منطوق آيه خبر فاسق را حجّت خواهد نمود منتهى به اين شرط كه از تبيّن معناى عام مراد باشد يعنى تحصيل علم و اطمينان از ظنّ ، مثلا فاسقى خبرى را گزارش نموده و بر اثر تبيّن از طرق و امارات ديگرى ظن و گمان بر صحّت مضمون خبر فاسق حاصل مىنماييم در اين صورت خبر فاسق معتبر بوده و طبق آن عمل خواهد شد . به اينگونه ! ( و من التبيّن الظنّى . . . ) مثلا فاسقى روايتى را نقل مىكند و بر اثر تبيّن به شهرة رواتى دست مىيابيم و معلوم مىشود كه علماء به اين روايت تمسك و عمل نمودهاند و يا طبق مضمون آن فتوى دادهاند و يا آن خبر را مشهور از رواة نقل نمودهاند كه در موارد مذكور طبق خبر فاسق عمل خواهد شد .
( و من هنا . . . ) روى همين انگيزه كه منطوق آيه بر اعتبار خبر فاسق دلالت دارد ، بعضها براى اثبات حجيّت خبر ضعيفى كه با شهرة جبران شده است ، به منطوق آيه استدلال نمودهاند . و در حكم شهرة كه باعث حصول ظن بر وفق خبر فاسق مىشود ، امارات ديگرى است مانند خبر فاسق ديگر و غير ذلك .
نكته دوّم : اگر معناى تبيّن را به حدّى تعميم بدهيم كه حتى تبيّن اجمالى را هم شامل شود در اين صورت تحصيل ظن برطبق خبر فاسق يا تفصيلى مىباشد
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 339
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٣٩