دو جهت بر حرمت عمل به خبر غير علمى دلالت دارد يكى از جهت معلّق نمودن وجوب تبيّن را بر فسق واقعى كه در مورد غير معصومين ( ع ) احتمال فسق موجود است و عمل بخبر غير معصوم ( ع ) حرام است . ديگر از جهت تعليل كه در ذيل آيه قرار دارد ( لئلّا تصيبوا قوما بجهالة . . . ) در هر خبر غير علمى احتمال برخورد نامناسب و وقوع در ندامت ، موجود است . و با دلالت صدر آيه بر حرمت عمل به غير علم نياز باستدلال به عموم تعليل ذيل آيه نداريم .
( و فيه انّ ارادة مطلق الخارج . . . ج ص 124 ، س 23 ، ق ص 77 ، س 11 )
حاصل جواب اين است كه اوّلا مراد از « فاسق » مطلق كسى كه از اطاعت اللّه خارج باشد ، نيست و از نظر عرف متشرّعه اراده « مطلق خارج از اطاعة اللّه » را از لفظ « فاسق » بر خلاف ظاهر مىباشد ، بنابراين مراد از « فاسق » يا « كافر » مىباشد كه در قرآن مجيد ، اطلاق فاسق و اراده « كافر » كه در نقطه مقابل مؤمن است ، شايع مىباشد مانند
( أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً )
و آيه
( كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ )
و غير ذلك و يا آنكه مراد از فاسق كسى است كه مرتكب گناه كبيره باشد ( البته گناه كبيرهاى كه در زمان نزول آيه حرمت آن ثابت شده باشد ) بنابراين مرتكب گناه صغيره داخل در عنوان فاسق نمىباشد بنابراين منظور از « فاسق » همان مرتكب گناه كبيره مىباشد شاهد بر اين مطلب اوّلا تبادر است كه در عرف متشرّعه سابق و عرف متشرعه زمان ما از لفظ « فاسق » همان مرتكب گناه كبيره تبادر مىنمايد . و ثانيا از آيه 31 سوره نساء استفاده مىشود كه منظور از فاسق همان مرتكب گناه كبيره است در اين آيه شخص فاسق به عذاب بشارت داده شده است و از اجتنابگران كبيره مدح شده .
بشارت عذاب از پيامدهاى گناه كبيره خواهد بود .
( نتيجه )