حجيّت آن ثابت شده است ) گرچه در اصول دين كاربردى ندارد ولى در مسائل فقهى و مسائل اصول فقه ، كارساز است و شديدا قابل توجّه و اعتماد خواهد بود .
( و منها انّ المراد بالفاسق مطلق الخارج . . . ج ص 124 ، س 17 ، ق ص 77 ، س 6 )
ايراد هشتم از ايرادهاى قابل دفع اين است : مراد از فاسق مطلق كسانى است كه در سايه سياه و ظلمانى مرتكب شدن گناه و لو از گناهان صغيره باشد از حالت مطيع بودن و اطاعة اللّه بيرون شده باشد و در نقطه مقابل آن كسانى است كه عادل باشند و از اطاعة اللّه بيرون نگردند بنابراين خبر هركسى كه به معناى مذكور فاسق باشد و يا احتمال فاسق بودن را داشته باشد ، واجب التبيّن مىباشد .
( و غيره ممّن يفيد قوله العلم . . . ) كوتاهسخن منطوق آيه نباء مىگويد : خبر هر مخبرى كه معلوم الفسق و يا محتمل الفسق مىباشد واجب التبيّن است و براى مفهوم آيه كسانى باقى مىماند كه قولشان افاده علم نمايد بنابراين مفاد آيه از اين قرار خواهد بود : خبر كسانى كه معلوم الفسق و يا محتمل الفسق هستند واجب التبيّن است و خبر كسانى كه مفيد علم مىباشد واجب التبيّن نمىباشد و آنهائى كه خبرشان مفيد علم است تنها معصومين ( ع ) و تالى تلو قول آنها ( ابا ذر و مقداد و سلمان فارسى و غير ذلك ) مىباشند سرانجام به اين نتيجه دست مىيابيم كه خبر غير معصوم ( ع ) اعتبارى ندارد چه آنكه مراد از فاسق ، فاسق واقعى است نه فاسقى كه معلوم الفسق باشد ، و در مورد غير معصوم ( ع ) احتمال فسق موجود است بنابراين براى مفهوم آيه فقط معصومين ( ع ) و تالى تلو آنها كه علم و يقين بعدم فسق آنها داريم باقى مىماند و ميان اثبات حجيّت خبر واحد و مفهوم آيه نباء فرسنگها مسافت فاصله موجود است .
( فهذا وجه آخر لافادة الآية . . . ) از بررسى مذكور و از معلّق و مربوط ساختن وجوب تبيّن را به فسق واقعى به اين نتيجه مىرسيم كه آيه مباركه نباء از
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 336
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٣٦