مرحوم شيخ انصارى در آغاز بحث مربوط به ايراد دوّم ، فرمودند كه آيه نباء اخبار مع الواسطه را شامل نمىشود چه آنكه كلمه نباء به خبر بلا واسطه ، انصراف دارد و روايات نقل شده از ائمه ( ع ) را شامل نمىشود براى كه روايات و اخبار وارده از ائمه ( ع ) مشتمل بر وسائط مىباشد . مرحوم شيخ در پاسخ اين ايراد فرمودند كه هريك از واسطهها بهنوبه خود يك خبر بدون واسطه مىباشد مثلا وقتى كه مرحوم شيخ مىفرمايد ( حدّثنى مفيد ) در حقيقت مرحوم شيخ از آقاى مفيد ( ره ) خبرى را نقل مىكند و خبرش بدون واسطه خواهد بود . عبارت ( و لكنّ قد يشكل . . . ) در حقيقت وجه دوّم از تقريب ايراد ثانى مىباشد و ما حصل آن از اين قرار است : ( دقت فرمائيد ) آيه نباء اخبارى را شامل مىگردد كه با قطع نظر از آيه نباء ، خبر بودن آنها براى ما ثابت و محرز باشد مثلا خبر شيخ از مفيد كه مىگويد حدثنى مفيد ، ثابت است و لكن آيه هرگز اخبارى را كه ثبوت آنها وابسته به خود اين آيه نباء مىباشد ، شامل نمىشود مثلا خبر مفيد كه از صدوق نقل نموده و يا صدوق از پدرش نقل نموده ، مشمول آيه نمىباشد چه آنكه حكم ، شامل موضوعى مىشود ، كه با قطع نظر از حكم ، آن موضوع ثابت باشد و موضوعى را كه به وسيله حكم ثابت مىشود ، شامل نخواهد شد . و ناگفته پيدا است آنچه را كه شيخ از مفيد نقل مىكند و مىگويد : ( حدثنى المفيد ) خبر آقاى مفيد مىباشد به اين معنا كه خبر شيخ براى ما وجدانا ثابت است و به حكم مفهوم آيه نباء ، تصديق شيخ و خبر او واجب مىباشد ، بنابراين با تصديق خبر شيخ خبر مفيد ثابت مىشود .
كوتاهسخن خبر مفيد به وسيله وجوب تصديق شيخ ثابت گرديد يعنى خبر مفيد به وسيله حكم خود آيه ، ثابت گرديد و خبر مفيد كه پيش از حكم آيه نباء ثابت نبود و به وسيله حكم خود آيه ، ثابت گرديد ، چگونه مىتواند .
موضوع براى حكم آيه واقع شود و چگونه حكم وجوب تصديق عادل ،
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 322
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٢٢