اين قبيح خواهد بود . انگيزه دوم اين است ( بل لان المقصود من الكلام . . . ) كه اگر مقصود و مراد خداوند از آيه نباء و مفهوم آن اين باشد كه تنها حجيّت خبر سيد را بيان نمايد در حقيقت مقصود خداوند اين مىشود كه همه خبرهاى عادل لا حجّت است چه آنكه مقتضاى خبر سيد ، عدم حجيّت همه خبرهاى عادل مىباشد . و بىترديد بيان مقصود مزبور ( عدم حجيّت خبر عادل ) را با لفظى كه دلالت بر عموم حجيّت خبر عادل دارد ، قبيح مىباشد .
كوتاهسخن اگر مقصود از مفهوم آيه حجيّت خبر سيّد باشد ، لازمهاش اين است كه خداوند بفرمايد : ( ان جاءكم عادل بنبإ فتبيّنوا ) و نبايد بگويد ( ان جاءكم عادل بنبإ فلا تبيّنوا ) و تعبير دوم را به جاى تعبير اوّل قرار دادن در نهايت قبح و فصاحت است . ( كما يعلم من قول القائل ) ( صدق زيدا فى جميع ما يخبرك ) . زيد را در همه خبرهاى كه به تو مىدهد تصديق نما آقاى زيد هزارتا خبر را براى شما آورده است و پس از آن ، خبر هزار و يكم را مىآورد و مىگويد همه خبرهاى را كه آوردم دروغ است . و اگر شما جمله ( صدّق زيدا فى جميع ما يخبرك ) . را فقط به خبر هزار و يكم ، حمل نمائى و بگوئى كه مقصود گوينده ( صدّق زيدا . . . ) همين خبر هزار و يكم مىباشد بىترديد در نهايت فضاحت و قباحت خواهد بود . چه آنكه معناى اين حمل اين مىشود كه قائل و گوينده از همان اول بگويد ( لا تصدّق زيدا فى ما يخبرك )
( و قد اجاب بعض من لا تحصيل له . . . ) بعضى از افراد كمبضاعت از لحاظ علمى از ايراد شماره ( 2 ) چنين پاسخ داده است كه اجماع منقول ( سيد مرتضى ) مظنون الاعتبار مىباشد و امّا ظاهر كتاب ( ظهور آيه نباء در مفهوم و اثبات حجيّت خبر عادل به وسيله آن ) مقطوع الاعتبار است بنابراين اجماع سيد مرتضى كه بر عدم حجيّت خبر عادل دلالت دارد هرگز با مفهوم آيه كه دلالت بر حجيّت خبر عادل دارد ، نمىتواند تاب معارضه و مقابله را داشته باشد .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 320
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٢٠