ندارد و مفهوم آيه خاصّ است و هميشه مقدّم بر عام است و حجيّت خبر عادل به وسيله مفهوم ( شرط و يا وصف ) صدر آيه باثبات مىرسد و عموم تعليل ايجاد مزاحمتى نسبت به استدلال به مفهوم آيه جهت اثبات حجيّت خبر عادل ، نخواهد كرد .
( لانّا نقول : ص 119 ، س 3 ، ق ص 72 ، س 22 )
عصاره پاسخ اين است : قبول داريم كه بين مفهوم آيه و عموم تعليل نسبت عام و خاص مطلق برقرار است و اين را هم قبول داريم كه خاص نسبت بعام ( اكرم العلماء لا تكرم العالم الفاسق ) حق تقدم دارد و خاصّ هميشه بر عام ، مقدم خواهد شد . الا آنكه ( من از بهر حسين ( ع ) در اضطرابم تو از عباس ( ع ) مىگويى جوابم ) ما حرف حسابمان اين است كه فى ما بين ظهور عموم تعليل ، در عدم حجيّت خبر واحد عادل غير علمى و بين ظهور جمله شرطيه ( ان جاءكم فاسق بنبإ فتبيّنوا ) و جمله وصفيه ( خبر آوردن فاسق واجب التبيّن مىباشد ) در مفهوم داشتن ، تعارض برقرار است به سخن ديگر عموم تعليل در عدم حجيّت خبر عادل غير علمى همانند خبر فاسق ظهور دارد و دو جمله شرطيه و وصفيّه صدر آيه ، در مفهوم داشتن ، ظهور دارند و تعارض بين عام و خاص نيست تا خاص مقدّم شود بلكه تعارض بين ظهور عام و ظهور در مفهوم داشتن است كه اگر مفهوم داشتن ثابت شود ، آنوقت خاصّى بوجود مىآيد و عام را تخصيص مىزند و اذا دار الامر بين تخصيص عام و بين مفهوم نداشتن جمله شرطيه طرح و تخليه جمله را از مفهوم داشتن ، اولى است از اينكه عموم تعليل را تخصيص بزنيم .
( و اليه اشار . . . ) به همين اولويّت ، در جملهاى كه از كتاب عدّة الاصول ص 176 ، حكايت شده است ، اشاره دارد در عدة الاصول چنين فرموده : ( لا نمنع ترك دليل الخطاب . . . ) از طرد و طرح مفهوم مخالف جمله ، به وسيله دليل كه عموم تعليل باشد ، مانع نمىشويم يعنى به وسيله عموم تعليل ، از مفهوم داشتن جمله
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 303
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٠٣