مىباشند و يا ظنّى الصدور خواهند بود ؟ عدّه كمى از اخباريهاى كه از متأخرين مىباشند على ما نسب اليهم ، معتقدند كه روايات از لحاظ صدور از امام ( ع ) قطعى مىباشند . اين قول به حدّى بىاساس و بىفائده است كه بيان و مطرح نمودن آن و پاسخ دادن از آن ، جز تضييع وقت بهره و سودى در پى ندارد . ( الّا التحرز عن حصول هذا الوهم . . . ) و ليكن ذكر اين قول و پاسخ از آن ، اين فائده را بدنبال دارد كه ، وهم و خيالى كه براى آن عدّه از اخباريها حاصل شده ، براى ديگران حاصل نگردد اگر فائده مذكور در كار نبود پاسخ و جواب از قول مذكور براى قائلين آن هيچ اثرى ببار نداشت چه آنكه مدعى قطع و يقين نسبت به صدور روايات از امام ( ع ) بر قطع و يقينش ، ثابت و پابرجا مىباشد و هرگز به ضعف و بىاساس بودن قطعش توجه ندارد و اگر چندين بار ضعف و بىاساس بودن قطعى يادآورى شود مجاب و قانع نمىشود و از قطعش دستبردار نخواهد بود . مرحوم شيخ مىفرمايد در زمان سابق بر ردّ اين قول رسالهء نوشتهام و همه دلائل آنها را و همچنين ضعف گفتار آنها را طبق فهم و برداشت خودم متعرض شدهام .
الثانى انها مع قطعيّة . . . )
مقام دوّم در اين است كه آيا خبر واحد كه عدم قطعى الصدور بودنش ثابت است اعتبار بالخصوص و حجيّت خاصّه ( بعنوان ظن خاص ) دارد يا ندارد علماء به دو گروه تقسيم شدهاند عدّهاى منكر حجيّت شدهاند : 1 - سيد مرتضى 2 - مرحوم قاضى 3 - ابن زهره 4 - طبرسى 5 - ابن ادريس قدس اللّه اسرارهم ، از حجيّت خبر واحد منع نمودهاند 6 - و حتى به شيخ مفيد طبق حكايت از او در كتاب معارج نسبت داده شده است كه خبر واحد مفيد ظن را معتبر نمىداند و فقط خبر واحدى را حجّت مىداند كه به وسيله دليل و قرينه ديگرى ( اجماع و عقل ) افاده قطع و يقين نمايد . درحالىكه خبر واحدى كه محفوف با قرائن باشد و به كمك قرائن ، افاده قطع نمايد ، از محل بحث ما بيرون خواهد بود .
7 - مرحوم شيخ 8 - محقق 9 - ابن بابويه ، به اين سه بزرگوار ايضا قول بعدم
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 271
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٧١