قاعده مزبور داراى حجيّت خواهد بود ( و لذا لا يسمع دعواه . . . ) اگر متكلّمى بگويد : اشتر اللحم و آقاى عبد مدعى شود بر اينكه متكلم خلاف مقصود را اراده نموده و از لحم خبز را اراده كرده و يا شوخى نموده است . به حكم قاعده مزبور ادعاى عبد مسموع نبوده و محكوم به بطلان مىباشد . آرى اگر كلام متكلم داراى قرينه باشد كه اراده خلاف مقصود ، از آن استفاده شود ، كلام حمل بر خلاف خواهد شد .
امّا المقدمّة الاولى فهى الّتى عقد لها مسئلة حجيّت اخبار الآحاد .
ج ص 108 س 16 ق ص 67 س 5 .
مقدمه اولى محل بحث در مسئله حجيّت خبر واحد مىباشد كه آيا فلان روايت از امام ( ع ) صادر شده است يا نه ؟ به سخن ديگر بازگشت مسئله حجيّت خبر واحد به اين است كه آيا سنّة ( قول و يا فعل و يا تقرير معصوم ( ع ) ) به وسيله خبر واحد ثابت مىشود و يا ثابت نمىشود و بلكه اثبات سنّة نياز بدليل قطعى دارد مانند تواتر و يا قرائن مفيد يقين .
و من هنا يتّضح دخولها . . . ج ص 108 س 18 ق ص 67 س 7 .
اين عبارت در حقيقت پاسخ از سؤالى است كه بحث حجيّت خبر واحد از اهم مسائل علم اصول است و بايد داخل در مسائل علم اصول باشد مرحوم ميرزاى قمى و صاحب فصول و غيرهم ، هركدام از طريقى وارد شدهاند تا مسئله مذكور را در رديف مسائل علم اصول قرار بدهند . اينجانب به نكته مختصرى در اين زمينه اشاره مىكنم و ما بقى مطلب را به جاى ديگر حواله خواهم نمود .
هر علمى داراى موضوعى مىباشد بحث از عوارض ذاتى آن ، مسائل آن علم را تشكيل مىدهد و بحث از تعريف آن موضوع ، مبادى تصوريه آن علم را بوجود مىآورد و بحث از بود و نبود آن موضوع ، مبادى تصديقيه آن علم را ايجاد مىنمايد . مثلا « كلمه » موضوع علم نحو مىباشد ( دقت كنيد ) بحث از تعريف كلمه ( الكلمة لفظ تدلّ . . . ) از مبادى تصورى علم نحو است و بحث از وجود و عدم كلمه ثبوت و عدم ثبوت آن از مبادى تصديقيه علم نحو است ، بحث از اينكه
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 269
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٦٩