( فتدبّر ) از توجيه مزبور اينجانب مادرمرده ، نه تنها به خنده و ضحك وادار نشدم كه حتى با تبسّم هم مواجه نگشتم چه آنكه سؤال سائل ، شايد مربوط به زمان ائمه ( ع ) نبوده و سائل شايد فرض كرده باشد كه در آينده اگر دو فتوائى كذائى اتفاق بيفتد چه بايد كرد ؟ بنابراين توجيه مذكور آنچنان بىاساس و بىمعنا نيست كه حتى مادر فرزندمرده و يا فرزند مادرمرده به خنده وادار گردد ، شايد وجه تدبّر اشاره به همين مطلب باشد و اللّه اعلم .
نتيجه از نظر استاد اعظم شيخ انصارى ، شهرة فتوائى در رديف ادلّه احكام شرعى جا و مقامى ندارد و از حجيّت و اعتبارى برخوردار نمىباشد .
و من جملة الظنون الخارجة بالخصوص عن اصالة حرمة العمل به غير العلم خبر واحد . . .
ج ص 108 س 1 ق ص 66 س 21 .
از جمله ظنونى كه با دليل خاص ( كتاب و سنت ، اجماع و عقل ) از تحت اصل حرمت عمل به غير علم كه اصل اولى بود ، خارج شده است خبر واحد مىباشد خبر واحد فى الجملة ( خبر ثقه ) داراى حجيّت است و حتى حجيّت آن نزديك به آن است كه اجماعى باشد . پيش از پرداختن به توضيح عبارت به چند نكتهاى اشاره مىشود :
نكته اوّل : بحث از حجيّت خبر واحد از اهمّ مسائل علم اصول است چه آنكه نسبت به احكام شرعى ، منهاى احكام كلّى مانند وجوب صلاة و صوم ، حج ، زكات و غير ذلك كه از ضروريات اسلام است ، علم و يقين نداريم و همچنين در رابطه با احكام شرعى خبر متواتر و قرائن قطعى كه مفيد علم مىباشند خيلى كم و اندك است بنابراين معظم احكام فقهى از باب طهارة تا احكام ديات با خبر واحد ، ثابت مىشود و لذا بحث از حجيّت خبر واحد و اثبات حجيّت آن باب علمى را نسبت به احكام شرعى ، مفتوح و باب انسداد را مسدود مىنمايد و با عدم اثبات حجيّت خبر واحد باب علمى مسدود و درب انسداد