1 - امر بيّن رشده « حليتش واضح است »
2 - و امر بيّن غيّه « امرى كه حرمتش واضح است »
3 - امر مشكل . يعنى حليّت آن و حرمت آن معلوم نيست كه حكم آن به خداوند واگذار مىشود .
قال رسول اللّه ( ص ) : ( حلال بيّن و حرام بيّن و شبهات بين ذلك من ترك الشّبهات نجى ( نجات مىيابد ) من المحرمات . . . )
علىاىحال استشهاد به فرمايش رسول اكرم ( ص ) براى اين است كه امام ( ع ) در رابطه با ( امر مشكل يردّ الى اهله . . . ) فرمايش رسول اكرم ( ص ) را مؤيّد كلام خود قرار داده است و همچنين از استشهاد مذكور معلوم مىشود كه مراد امام ( ع ) اين است كه « مشهور » واضح و بيّن الرّشد ، مىباشد و روايت شاذ از قبيل ( امر مشكل ) خواهد بود . و اقسام ثلاثه در دو روايت قابل تطبيق است نه در مورد دو قول . يعنى امام ( ع ) در صدد بيان حكم شاذ است نه امر بيّن الرشد و امر بين الغىّ و ثانياً مورد نظر روايت شاذ و مشهور مىباشد نه قول شاذ و مشهور .
و ممّا يضحك الثّكلى فى هذا المقام . . . )
از چيزهاى كه مادر فرزندمرده را وادار به خنده مىنمايد ، توجيهى است ( راجع به قول سائل ( هما معا مشهوران ) و اينكه چگونه ممكن است دو روايت متعارض و در زمان صدور با هم مشهور باشند ؟ كه بعضها يادآور شدهاند و گفتهاند كه « هما معا مشهوران »
به اين معنا است كه امكان دارد شهرة در يك عصر نسبت به فتوايى ، منعقد شده باشد و در عصر ديگر بر خلاف آن شهرة ، منعقد شده باشد . كما قد يتّفق بين القدماء و المتأخّرين . . . ) مثلا در مورد مسئله نجاست و طهارة آب بئر ، بين قدماء و متأخرين بر خلاف هم ادّعاى اجماع شده بود كه بيانش گذشت .
از توجيه مزبور مادر فرزندمرده چگونه شليك خنده را ، سر ندهد درحالىكه در زمان ائمه عليهم السلام ، صدور فتاوى بر خلاف هم ، و طبقه متأخّر و متقدم ، قابل تصوّر نمىباشد تا از حكم آنها سؤال شود .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 265
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٦٥