هرگز نمىتواند در يكى دو طرف مسئله واقع شود چه آنكه سائل مىگويد : ( يا سيّدى انهما معا مشهوران . . . ) يعنى هر دو روايت مشهور مىباشد و اين واضحترين شاهد و دليل است بر اينكه منظور از شهرة شهرة روائى است نه شهرة فتوائى .
( و من هنا يعلم الجواب عن التمسك بالمقبولة . . . )
پاسخ از استدلال به مقبوله ، اين است : اوّلا مقبوله عمر بن حنظله بخاطر عدم ثبوت وثاقت جناب عمر بن حنظله و مورد توثيق واقع نشدن او در كتب رجال ، از جمله روايات ضعيف السند شناخته شده است . ثانياً مقبوله ايضا اختصاص به شهرة روائى دارد چه آنكه منظور از فرمايش امام ( ع ) فان المجمع عليه لا ريب فيه . . . ) اين است كه يكى از دو خبر متعارض مورد اتفاق كل مىباشد و اين مخصوص بباب شهرة روائى است چه آنكه در مورد دو روايت متعارض ، ممكن است همه علماء نسبت به يكى از آن دو ، اتفاق داشته باشند و حتى راوى روايت شاذ ، ايضا روايت مشهور را قبول داشته باشد و همچنين امكان دارد كه دو روايت هركدام مورد اتفاق باشند يعنى هر دو مشهور باشند و لكن دوتا فتوا هرگز نمىتوانند مشهور باشند .
توضيح عبارة ( قوله لا تنافى بين اطلاق المجمع عليه . . . )
ايراد ديگر اين است كه در اطلاق مجمع عليه را بر مشهور مشهور را بر مجمع عليه ، منافات و مانعى وجود ندارد و لذا جهت صرف هريك از ظاهرش و اراده مشهور را از لفظ « مجمع عليه » و برعكس ، قرينه لازم نمىباشد به سخن ديگر « مجمع عليه » و « مشهور » معناى واحدى دارند و اطلاق مجمع عليه را بر مشهور ، هيچ قرينهاى لازم ندارد . و اطلاق مشهور را در مقابل اجماع ، يك اطلاقى است كه تازه بوجود آمده و اختصاص به اصوليين دارد . ( و الّا . . . ) و اگر اين اطلاق حادث و نو پيدا نبود پس مشهور در لغت بمعنى واضح و معروف است و
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 263
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٦٣