از نظر مرحوم شيخ انصارى ( كه نظر خود را از سخنان محقق ششترى اقتباس فرمودند ) اجماع منقول بما هو اجماع منقول اعتبار و حجيّتى ندارد و حتى جزء حجّت نبوده و داراى نيم عيار و پنجاه درصد و حجيّت ناقصه و تكلنگهاى هم نخواهد بود و نيم عيار و نيمه حجيّت هم ندارد و بلكه اگر در سايه اجماع منقول نقل ( اقوال معروفين و يا صاحبان كتب معروفه ) عن حسّ ثابت شود ، فقط همين مقدار مورد قبول است و آنهم نه بعنوان اجماع منقول و بلكه بعنوان خبر عادل ، به اين معنا كه از نقل اجماع مثلا ثابت مىشود كه آقاى ناقل لااقل آراء ده نفر از علماء را مشاهده نموده و از باب خبر عادل حسّى ، اقوال ده نفر ثابت مىشود و با ضميمه امارات و اقوال ديگر اگر ملازمه با حكم الهى ، ثابت شود ، حجيّت ثابت مىگردد و الّا اگر ملازمه ثابت نشود حتى اثبات اقوال ده نفر عالم كه به وسيله اجماع منقول ثابت شده ، بىاعتبار مىباشد چه آنكه خبر واحد در صورتى اعتبار دارد كه آثارى به آن مترتّب شود فافهم و اغتنم .
قوله و من جميع ما ذكر يظهر الكلام فى المتواتر المنقول . . . ج ص 103 س 9 ق ص 64 س 8 .
مرحوم شيخ پس از به پايان رساندن بحث اجماع منقول ، بحث و بررسى راجع به « تواتر منقول » را آغاز مىنمايد و ناگفته پيداست كه بين « نقل اجماع » و « نقل تواتر در خبر » مناسبت برقرار است و هر دو باعث حصول علم بقول امام ( ع ) مىباشند . همانطورىكه ناقل اجماع در مقام معرفى سبب و انگيزه علمش بقول معصوم ( ع ) مىباشد « ناقل تواتر » ايضا در همين صدد خواهد بود .
پيش از ورود در بحث با ذكر مثال فرضى با واژه مورد بحث آشنا مىشويم :
مثلا آقاى زيد كه مجتهد مىباشد كتاب شيخ طوسى را نظاره مىنمايد و با اين عبارت .
( هذه المسألة كذا و كذا اجماعا . . . . )
مواجه مىگردد براى آقاى زيد اجماع مزبور « اجماع منقول » نام دارد . اگر آقاى زيد در همين كتاب مشاهده كند ( عن زرارة قال قال عليه السّلام كذا ) خبر
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 252
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٥٢