منقول قائل بتفصيل نمىباشد يعنى اينچنين نيست كه بعضى از اجماعات منقول ، با قول امام ( ع ) و يا با وجود دليل ، ملازمه دارد و لذا حجّت است و بعضى از آنها ، ملازمهاى ندارد و لذا حجت نمىباشد ، چه آنكه با بيان سابق كاملا واضح گرديد قدر مسلّم و ثابت از اجماع منقول ، اتفاق صاحبان كتب معروف مىباشد و اين اتفاق ، هرگز نه با قول امام ( ع ) و نه با وجود دليل ، ملازمه ندارد بنابراين نسبت دادن قول بتفصيل را به مرحوم ششترى ، واضح الفساد خواهد بود .
و لا قولا بحجّيّته فى الجملة . . . ج ص 103 س 3 ق ص 64 س 5 .
و ثانيا : مرحوم ششترى قائل به اين نيست كه اجماع منقول بما هو اجماع منقول حجيّت فى الجملة دارد ( دقت فرمائيد ) يعنى اينچنين نيست كه از نظر ايشان اجماع منقول به عنوان اجماع منقول ، جزء حجت باشد ، و بلكه جزء حجّت است منتهى بعنوان اينكه اجماع منقول در رابطه با اتفاق صاحبان كتب ، خبر عادل عن حسّ مىباشد .
( و انّما يرجع محصّله . . . ) ما حصل فرمايش ششترى اين است كه ناقل اجماع منقول ، فقط در آنچه كه عن حسّ خبر مىدهد ، مورد تصديق واقع مىشود و اگر فرض شود بر اينكه خبر حسى ناقل ( كه همان اتفاق صاحب كتب باشد ) بنفسه ، و يا با ضميمه امارات ديگر ، صدور حكم واقعى الهى ، و يا مدلول دليل معتبر عند الكل كه حكم ظاهرى باشد را ، لازم داشت ، حجت بود و دليل حجيّت آن عموم ادلّه حجيّت خبر واحد حسّى ، مىباشد . و اگر ملازمه مزبور در كار نباشد از حجيّت اجماع منقول ، ايضا خبرى نخواهد بود ، مطلب مذكور ( حجيّت كذائى اجماع منقول ) از نظر همه كسانى كه حجيّت خبر واحد را فى الجملة قبول دارند ، مورد قبول مىباشد .
( و قد اعترف . . . . ) مرحوم ششترى ، مطلب مذكور را در مورد نقل شهرة و فتاوى علماء ، ايضا اعتراف و مورد قبول قرار داده بود .
نتيجه بحث و خلاصه نظر شيخ « ره » در مورد اجماع منقول
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 251
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٥١