واحد نام دارد و اگر ببيند كه شيخ طوسى فرموده : ( اخبرنى بالتّواتر انّ المعصوم ( ع ) قال عرق الجنب نجس . ) اين هم مصداق خبر واحد است و هم نقل تواتر نام دارد .
علىاىّحال از جميع ما ذكر ( ناقل اجماع از روى حدس ، قول معصوم ( ع ) و حكم الهى را نقل مىنمايد و نقل او از اعتبار و حجيّتى برخوردار نمىباشد ) .
« تكليف و وضعيّت متواتر منقول » روشن مىگردد به اين معنا برفرضى كه خبر واحد حجت باشد با نقل شخص عادل تواتر خبر ثابت نمىشود چه آنكه « تواتر » ( خبرى كه عدّه زيادى آن را گزارش كرده باشد و براى سامع ، موجب حصول علم و يقين گردد و حدّ و حدود و اندازه مخبرين معيّن نشده است ) يكى از اوصاف خبر مىباشد و زمانى يك خبر متصف به آن مىگردد كه جماعتى آن را نقل كرده باشند و باعث حصول قطع شود .
( و اختلاف خصوصيّات و مقامات در آن نقش دارد گاهى از خبر دادن 50 نفر و گاهى از خبر دادن 20 نفر علم و يقين نسبت به مخبر به حاصل مىگردد ) و اگر براى شخصى تواتر ثابت شود از لازمه عادى آن اين نيست كه مخبر به و صدور حكم از امام ( ع ) واقعا ثابت گردد ، به سخن ديگر آقاى مخبر تواتر ، مانند ناقل اجماع حكم امام ( ع ) را حدس مىزند و ملازمه عادى بين خبر دادن جماعتى و صدور حكم از امام ( ع ) ، موجود نمىباشد به عبارت ديگر زمانى كه آقاى مخبر از تواتر خبر بدهد .
( بلغنى بالتّواتر انّ الامام ( ع ) قال كذا ) در حقيقت از اخبار و خبر دادن جماعتى ، خبر داده است و اخبار آن جماعت براى مخبر ، مفيد علم مىباشد .
( و قبول هذا الخبر . . . ) خبر مخبر تواتر را برفرضى كه بعنوان خبر واحد و عادل قبول نمائيم ، و آنچه كه ثابت مىشود اين است كه جماعتى خبر مذكور را خبر دادهاند .
( لا يجدى شيئا . . . ) و اين باعث نمىشود كه قول امام ( ع ) ثابت گردد چه آنكه تحقق و ثبوت مضمون متواتر كه صدور حكم از امام ( ع ) باشد ، از لازمه
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 253
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٥٣