به عدّه كمى از علماء و كمى از ناقلين افاضل كه تسلّط گسترده ندارند ، مطرح مىباشد .
انتهى كلامه رفع مقامه . . . )
سخنان محقق ششترى در كتاب كشف القناع در رابطه با اجماع منقول ، به پايان رسيد . لازم به يادآورى است كه فرمايش شيخ انصارى راجع باجماع منقول مفصل و طولانى بود و سخنان صاحب كشف القناع ايضا گسترده بود و لذا اينجانب در رابطه با شرح و تفصيل كلام كشف القناع اختصار را رعايت نمودم و الّا قوذ بالا قوذ مىگرديد .
قوله لكنّك خبير بانّ هذه الفائدة للاجماع المنقول . . . . ج ص 102 س 7 ق ص 63 س 13 .
مرحوم شيخ انصارى لب بانتقاد مىگشايد و ما حصل سخنان محقق ششترى را كه خود شيخ هم بيان فرموده بود ، به باد اعتراض مىگيرد و اجماع منقول را از اعتبار و حتى حجيّت نيم عيار ، ساقط مىنمايد : فائدهاى كه براى اجماع منقول ذكر نمود ( اثبات سبب ) كالعدم ، مىباشد چه آنكه ، قدر متيقّن و آنچه كه با خبر دادن ناقل ، ثابت مىشود و مبتنى بر حس مىباشد تنها اتفاق صاحبان كتب معروف ، مىباشد و با موافقت امام ( ع ) ، ملازمه عادى ندارد و اين مقدار از اتفاق اگر براى خود ما بالوجدان و بالحسّ ثابت شود و خودمان آن را تتبع و بررسى نمائيم ، امكان دارد كه از آن ، علم و يقين نسبت به موافقت امام ( ع ) حاصل گردد و لكن مقدار مزبور ، علت تامه براى صدور حكم از امام ( ع ) نخواهد بود و اين مقدار همانند خبر دادن مثلا ده نفر مىباشد كه گاهى از خبر دادن آنها علم و يقين نسبت بصدق خبر حاصل مىشود و گاهى حاصل نمىگردد و همچنين اتفاق مزبور حتى ملازمه عادى با وجود دليل معتبر هم ندارد حتى نسبت به ما هم ، چنين ملازمهء ثابت نمىباشد چه آنكه امكان آن را دارد كه متفقين به ادلّهاى تمسك نموده باشند كه اگر آن ادلّه بدست ما برسد از نظر ما مخدوش باشد و خلاف عادت نيست كه شىء از نظر بعضى ، دليل باشد و از نظر ما دليل نباشد .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 248
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٤٨