ضرورى مىباشد .
و لا طريق الى ما اشتبه من جميع ذلك غالبا . . .
اگر در مورد امور مذكوره اشتباه و شبههاى پيش بيايد مثلا نمىدانيم معناى « صعيد » تراب خالص است و يا مطلق وجه الارض . چاره و راهى نداريم جز آنكه به نقل غير علمى متوسّل شويم و به كتابهايى كه از نظر ظاهر تصحيح شده و از صحّت و اعتماد برخوردار است و بقيّه امارات ظنّى ، مراجعه و رفع شبهه نمائيم بنابراين عمل به امارات ظنّى و اعتماد به آنها در موارد امور مذكورة جائز بوده و حتى لازم به نظر مىرسد .
نتيجه خبر واحد ثقه در ما نحن فيه ( اجماع منقول ) حجّت و معتبر است مخصوصا اگر ناقل اجماع ( همانطورىكه غالبا چنين مىباشد از افاضل و اعلام و شخصيّتهاى علمى و از بزرگان باشد ) .
بل هو اولى بالقبول . . . ج ص 100 س 3 ق ص 62 س 3 .
و بلكه خبر واحد در اجماع منقول ، از لحاظ قبول شدن و مورد اعتماد واقع شدن ، اولويّت و برترى دارد نسبت به خبر واحدى كه راجع به خود احكام شرعى ، اقامه شده است مثلا شيخ الطائفه فرموده است : ( هذه المسألة اجماعى ) بدون شك فرمايش شيخ اولى بقبول است از فرمايش بعضى از راويان كه مىگويد : ( قال الامام ( ع ) كذا و كذا ) و بخاطر همين اولويّت است كه ناقل اجماع از وجوه چندى مورد مسامحه و چشمپوشى واقع مىشود كه در مورد روايات و اخبار و خبر واحدى نسبت به خود احكام شرعى ، هرگز چنين مسامحه در كار نخواهد بود .
( من وجوه شتّى . . . ) مثلا در راوى خبر واحد در احكام ، شرط است كه راوى با شهادت عدلين ، بايد تزكيه شده باشد و راوى بايد عادل و امامى باشد و غير ذلك كه هيچيك از آنها در نقل قول لغوى و در بعضى از امور مذكوره شرط
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 239
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٣٩