مىرسد كه به عزيزان رسائلخوان ، يك نوع جسارت و توهين باشد . )
قوله فينبغى حينئذ . . . ج ص 100 س 9 ق ص 62 س 8 .
مرحوم صاحب كشف القناع بعد از ذكر مقدمات ثلاثه اجماع منقول را از جوانب مختلف به بررسى مىگيرد ( طبق برداشت شيخ انصارى ) و حجيّت و اعتبار نيم عيار و پنجاه درصدى را به آن عنايت مىنمايد و خلاصه بررسيهاى وى را منعكس مىنمائيم :
سزاوار اينست كه در رابطه با اجماع منقول حال ناقل در زمان نقل بايد مراعات شود از جهت قدرت حافظه ضبط كه ضابط است يا فراموشكار ، و از جهت ورع و تقوا كه آيا در نقل ، احتياطكار است يا نه و از جهت داشتن مايه علمى و از جهت حد و اندازه نظر كه در چه سطحى مىباشد و از لحاظ آگاهى نسبت به كتب و اقوال و نظريّات علماء ، و از لحاظ تتبّع و بررسى اقوال پراكنده علماء ، و از جهت دسترسى پيدا كردن به همه اقوال و محل ذكر آنها . همه اين جهات داراى نقش مؤثر و قابل توجهى مىباشند و احوال و اوضاع علماء در جهات مذكوره ، متفاوت مىباشد .
و كذلك حال الكتب المنقول فيها . . .
و همچنين حال و وضع كتابهاى كه در انها نقل اجماع شده است ، مختلف مىباشد چهبسا كتابى است كه بناء مؤلف آن بر اين است كه دقت و تتبع و بررسى بايد زياد انجام شود و بناء مؤلف كتاب ديگر برعكس آن مىباشد .
و مثله الحال فى آحاد المسائل . . .
مسئله مورد اجماع گاهى از مسائل شرعىّ مستحدثه مىباشد و گاهى از مسائل قديمى كه در كتب اصحاب عنوان شده است خواهد بود و همچنين حال لفظ ناقل مختلف مىباشد لفظ ( المسألة كذا اجماعا ) با لفظ ( اجمع العلماء كلّهم ) تفاوت دارد و همچنين حال بسبب منقول از جهت متعلق ان بايد مراعات شود كه آيا به وسيله آن سبب قول امام ( ع ) و يا دليل معتبر ، كشف مىشود يا نه ؟ و حال زمان نقل بايد مورد توجه باشد كه نقل سبب در زمان اوج علمى و توان و قدرت
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 241
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٤١