دليل دوّم : و يدلّ عليه مع ذلك ج ص 99 س 17 ق ص 61 س 20 .
دليل دوم بر حجيّت خبر واحد در امور مذكوره اين است كه ادله حجيّت خبر واحد هر خبر عادل را شامل مىشود .
دليل سوّم : و ما اقتضى كفاية الظّنّ ج ص 99 س 17 ق ص 61 س 21 .
دليل سوم انسداد باب علم است انسداد باب علم ، در مورد چيزى كه بايد با ان آشنا شد .
و لا غنى عن معرفته
و از معرفة آن بىنياز نمىباشيم ، مقتضى آنست كه غالبا به ظن عمل نمائيم و وجود ظن در اثبات آن چيز كافى خواهد بود . به سخن ديگر :
اذ المعلوم شدّة الحاجة . . .
ناگفته پيداست نياز شديدى داريم كه اقوال علماء عامه و خاصّه را بشناسيم و آراء و نظرهاى صاحبان علوم ( لغوى و نحوى و رجالى و كلامى و ادبى ) را بشناسيم . ( لمقاصد شتّى . . . ) و ناگفته پيداست كه آشنائى مذكور ، براى مقاصد و هدفهاى مهمى است كه راه فرار و خلاصى نداريم جز آنكه بايد با آنها آشنا شويم مثلا معرفة و شناخت اخبارى كه مجمع عليه و يا مشهور و يا شاذّ است ، لازم مىباشد معرفت اقوال همچنين .
معرفة روايت موافق با عامه و يا موافق با اكثر علماء عامه و روايت مخالف عامه ، ضرورى است كه بخبر مخالف عامه بايد عمل شود و خبر موافق عامّه بايد بدور افكنده شود و همچنين به شناخت راويان نيازمنديم كداميك « ثقه » و يا « اوثق » و يا « اورع » و يا « افقه » مىباشد و در سايه شناخت راويان و در فرض تعارض دو روايت ، روايت حجت از لا حجت و راجح از مرجوح ، تميز داده مىشود و شناخت لغات و شواهد از آيه و روايت و يا از كلمات فصحاء كه منثوره ( پراكنده ) است لازم است و شناخت لغات و شواهد منظومه كه منظم است لازم است و شناخت قواعد عربى كه استنباط احكام شرعى وابسته به آن مىباشد و فهميدن معانى اقرارها و وصيّتها و سائر عقود و ايقاعات و غير ذلك لازم و
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 238
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٣٨