اثبات اتفاق معروفين و موافقت امام ( ع ) موجود نمىباشد .
الّا انّه قد يستلزم . . .
و لكن با ضميمه نمودن امارات ديگرى كه ناقل اجماع آنها را بدست آورده ( مانند دلالت آيه و روايت و اجماعات ديگر ) را با اتفاق مذكور ، ملازمه عاديه با قول امام ( ع ) برقرار خواهد شد و يا ضميمه نمودن اقوال متأخرين از علماء ( كه منقول اليه در زمان بعد از زمان ادعاى اجماع ، آنها را تحصيل نموده ) را با اتفاق معروفين مورد نظر ، ملازمه عادى با موافقت امام ( ع ) بوجود خواهد آمد .
قوله اذا ادعى الشيخ الاجماع . . .
مرحوم شيخ براى مطلب مذكور ( اتفاق معروفين با نقل ناقل اجماع ، عن حس ثابت شده و گرچه مستلزم قول امام ( ع ) نمىباشد و لكن با ضميمه نمودن امور مذكوره ملازمه بوجود مىآيد ) مثال مىزند و با ذكر مثال مطلب را توضيح مىدهد : مثلا شيخ الطائفه قدس سره ، راجع به شرط بودن طهارت محل سجده پيشانى ، ادعاى اجماع مىنمايد و مىفرمايد : در صحت صلاة ، طاهر بودن محل سجده پيشانى شرط است اجماعا . ظاهر لفظ بحسب طبعش ، اقتضاى آن را دارد كه مرحوم شيخ اقوال همه علماء را بررسى نموده است و لكن عقل و عادة منع مىكنند از اينكه كلّ آراء را ملاحظه كرده باشد .
( فلا اقلّ ) حد اقل اين احتمال موجود است كه شيخ الطائفه حكم مزبور را در همه كتابهاى فتوائى يا بعنوان فتوا و يا بعنوان ذكر نمودن روايتى كه از نظر صاحب كتاب معتبر مىباشد و طبق مضمون ان فتوا داده است ، مشاهده و نظاره كرده است خبر شيخ الطّائفه كه متضمّن فتواى معروفين علماء مىباشد در رابطه با حكم مزبور ( طهارة مسجد جبهه ) حجت خواهد بود بنابراين خبر ايشان در رابطه با اثبات فتواى معروفين معتبر است و مثل اين است كه فتاوى معروفين را در كتابهايشان ديدهايم و يا از آنها شنيدهايم و فتواى معروفين ( صاحبان كتب فتوائى ) گرچه با موافقت امام ( ع ) ملازمه عادى ندارد و لكن با عمل ضميمه
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 225
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٢٥