كردن ، ملازمه ثابت مىشود به اينگونه : فتاوى متأخرين از شيخ الطائفه و امارات ديگر از قبيل آيه و روايتى را با فتواى معروفين ، ضميمه مىكنيم و چهبسا از مجموع آنها ، نسبت به حكم مزبور ، قطع و يقين حاصل مىنماييم چه آنكه مخالف بودن مجموع فتاوى معروفين با ضميمه فتاوى متأخرين از علماء و با ضميمه سائر امارات ( روايت و آيه ) ، با قول امام ( ع ) ، محال است .
و بعض هذا المجموع . . . ج ص 96 س 17 ق ص 59 س 19 .
بعضى از مجموع مزبور يعنى ، اتفاق اهل فتاوى كه از آنها نقل شده است گرچه بالوجدان براى ما ثابت نشده است يعنى ما خود فتاوى معروفين را ملاحظه نكردهايم منتهى شيخ الطائفه عن حسّ از آنها خبر داده است و همانند امر حسّى براى ما ، حجّت مىباشد .
كما انّ مجموع ما يستلزم عادة لصدور . . .
همانطورىكه شخص عادل از مجموعى كه ملازمه عادى با قول امام ( ع ) دارد ( مانند اتفاق علما در همه اعصار و امصار ) عن حس خبر بدهد ، مورد قبول و عمل واقع مىشود ، همچنين اگر شخص عادل از بعضى آن مجموع ( مانند اتفاق معروفين ) عن حسّ خبر بدهد و ما بقى آن را خودمان تحصيل نمائيم ، مورد قبول و عمل خواهد بود .
و توضيحه بالمثال . . . ج ص 96 س 22 ق ص 59 س 22 .
مثلا خبر دادن صد نفر عادل و يا هزار نفر غير عادلى كه در خبر دادن نهايت احتياط را رعايت مىكنند ، از نظر عادت ثبوت مخبر به را لازم دارد بنابراين اگر يك نفر عادل براى ما گزارش نمايد كه هزار نفر ، از موت زيد ، و حضور در دفن او براى او خبر دادهاند .
خبر اين عادل ، ( مبنى بر اينكه جماعتى بموت زيد به او خبر دادهاند ) حجّت است و با اين خبر دادن به اخبار جماعة ، لازم عادى آنكه موت زيد باشد ثابت مىگردد و همچنين اگر عادلى خبر بدهد كه پانصد نفر از موت زيد براى او خبر دادهاند ، و خبر دادن پانصد نفر ديگر را ما با گوش خود بشنويم ، ايضا لازم ،
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 226
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٢٦