كه موت زيد باشد ثابت خواهد شد .
نعم لو كانت الفتاوى المنقولة . . . ج ص 97 س 1 ق ص 59 س آخر .
آرى اگر فتواى معروفين اهل فتوى بلفظ « اجماع » باشد و مثلا ناقل اجماع گفته باشد : ( اجمع اهل الفتوى ) در اين صورت برفرض اينكه فتاوى معروفين بالوجدان و بطور حسى براى ما ثابت گردد . حتى به ضميمه امارات ديگر ، ملازمه عادى و قطعآور با قول امام ( ع ) ندارد يا بخاطر اينكه شخص ناقل اجماع ، احاطه و تسلط و اطلاعش نسبت به اقوال معروفين كم مىباشد و يا بخاطر اين است كه امارات معتنى به جهت ضميمه با فتواى معروفين ، ناياب مىباشد و لذا حجيّت خبر واحد در نقل فتاوى معروفين از باب تعبد ، بىمعنى خواهد بود چه آنكه معناى تعبد بخبر واحد نسبت به شىء ، اين است كه لوازم ثابته آن شىء و لو با ضميمه امور ديگرى مترتب گردد بنابراين اگر شخص عادلى خبر بدهد كه بيست نفر از موت زيد ، خبر دادهاند و فرض مىكنيم كه خبر دادن بيست نفر ، گاهى باعث حصول يقين بموت زيد مىشود و گاهى باعث نمىشود ، خبر عادل مزبور نسبت به ثبوت موت زيد حجّت نمىباشد چه آنكه از لازمه اخبار و خبر دادن بيست نفر ، از موت زيد ، موت زيد نخواهد بود .
قول ثم ان ما ذكرنا . . . ج ص 97 س 9 ق ص 60 س 6 .
نتيجه بحث اين شد كه اجماع منقول در بعض موارد لا حجت است و در بعض موارد حجت مىباشد .
و در بعضى موارد ، ضميمه امارات ديگر با نقل اجماع ، باعث حصول قطع و يقين مىشود و در بعضى موارد نمىشود همه اينها اختصاص به نقل اجماع ندارد و بلكه در نقل اتفاق . و شبه آن ( مثلا آقاى ناقل با لفظى ادعاى اجماع مىنمايد كه صلاحيت دخول امام ( ع ) را در آن ، ندارد ) و در نقل شهرة و نقل فتاوى ، ايضا جارى مىشود .
عن اربابها تفصيلا . . .
در بعضى موارد اقوال علما را با عين عباراتشان ، بطور تفصيل ، ذكر
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 227
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٢٧