هر دو وجه ( مناط در حجيّت اجماع منقول نفس كاشف باشد و يا منكشف باشد ) در كتاب شرح وافيه مرحوم سيد كاظمى مشروحا مورد بحث واقع شده و ما قبلا بيان نموديم .
لكنّك قد عرفت سابقا . . . ج ص 95 س 11 ق ص 58 س 21 .
و لكن در سابق اشارت رفت كه بطور يقين احتمال مزبور در مورد ناقل اجماع ، محكوم به اعدام است چه آنكه بررسى همه اقوال علماء كه ملازمه عادى و ضرورى با قول امام ( ع ) داشته باشد ، مشكل است مخصوصا در آن صورتى كه ناقل اجماع اتفاق علماء همه عصرها را ، اراده نموده باشد . و ناگفته پيداست كه تحصيل اتفاق همه علماء در همه اعصار نه تنها مشكل است كه از لحاظ عادت محال مىباشد ناقل اجماع از تحصيل اتفاق همه علماء يك عصر ، عاجز است چگونه مىتواند اتفاق را در همه اعصار و امصار تحصيل نمايد .
نعم لو فرضنا قلّة العلماء . . .
آرى آنچه كه ميسور است تحصيل اتفاق عدّهاى از علماء يك عصر است و لكن اتفاق كذائى ملازمه عادى با قول امام ( ع ) ندارد و آنچه كه ملازمه عادى دارد اتفاق علماء همه عصرها و شهرها مىباشد كه تحصيل چنين اتفاقى غير ممكن خواهد بود .
نعم يكشف عن موافقته . . .
آرى بنا بر مسلك قاعده لطف كه شيخ طوسى سنگ آن را به سينه مىكوبيد ، از اتفاق علماء يك عصر ، موافقت امام ( ع ) كشف مىشود و لكن قاعده لطف از نظر شيخ انصارى و اكثر علماء ، بنيان و اساسى ندارد .
ثم اذا علم عدم استناد دعوى . . . ج ص 95 س 15 ق ص 58 س 24 .
مرحوم شيخ انصارى در رابطه با اجماع منقول تا به آنجا جلو رفته است كه اعتبار و حجيّت آن را مىخواهد از ريشه بزند و گليم اجماع منقول را جمعآورى و فاتحه آن را قرائت فرمايد .
و لذا مىفرمايد وقتى كه معلوم گرديد مستند ادّعاى اتفاق علمائى كه در
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 220
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٢٠