شجاعت چه آنكه ناقل اجماع خود آراء همه علما را يا شنيده و يا ديده است و اگر منكشف و قول امام ( ع ) را مخبر به قرار بدهيم ايضا حجّت است چه آنكه از جمله خبرهاى حدسىاى است كه مبادى آن حسّى مىباشد مبدأ اين خبر همان اتفاق كل است كه حسى خواهد بود . مانند خبر دادن از ترك گناه كبيره و صغيره « مثلا » كه عدالت را لازم دارد و يا خبر دادن از غزوات و جنگهاى حضرت على ( ع ) كه از لازمه شجاعت آن حضرت مىباشد .
( و قد اشار الى الوجهين . . . )
وجهين يعنى يا نفس اتفاق كل را حجّت و مخبر به قرار بدهد و يا قول امام ( ع ) كه منكشف است ، مخبر به و حجّت قرار بدهد . بعض السادة . . . : يعنى سيد بزرگوار و محقق سيد محسن كاظمى در كتاب خود ( شرح وافيه ) اعتراض و اشكالى بر خود وارد نموده مبنى بر اينكه خبر معتبر آنست كه مستند به يكى از حواس ظاهرى باشد و ناقل اجماع حكم و قول امام ( ع ) را نمىشنود و بلكه جهت كشف قول امام ( ع ) سعى و كوشش مىنمايد و اقوال علماء را بررسى و مورد نظاره قرار مىدهد و نقل اجماع خبر حدسى است نه حسّى و تنها شك در اينكه آيا اين خبر حدسى ، مشمول ادله حجيّت خبر واحد مىباشد يا خير ؟ كافى است كه خبر حدسى ( نقل اجماع ) مشمول ادلّه حجيّت خبر واحد نشود و بلكه مشمول ، اصل حرمت علم به ظن باشد . ( و اجاب عن ذلك ) مرحوم سيد محسن كاظمى از اشكال مزبور پاسخ داده است كه نقل اجماع از يك لحاظ خبر عن حسّ مىباشد يعنى از لحاظ نقل اتفاق كل ، خبر عن حسّ است و از لحاظ نقل قول امام ( ع ) خبر عن حدس خواهد بود . بعبارة ديگر خبر ناقل اجماع ( اتفاق كل ) بازگشت بحس دارد چه آنكه آراء علماء را عن حس نقل مىكند و لكن حصول علم بقول امام ( ع ) يا از طريق حدس است و يا از طريق قاعده لطف و غير ذلك .
ثم اورد : بان المدار . . . مرحوم سيد محسن كاظمى مجددا ايراد وارد مىنمايد البته ايراد مربوط به پاسخى است كه سيد محسن كاظمى ارائه نموده
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 193
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩٣