اين قسم ناگفته پيداست كه مشمول ادلّه حجيّت خبر واحد نبوده و از اعتبار ساقط است .
( نتيجه ) اجماع دخولى ( شماره 1 ) تحقق خارجى ندارد اجماع لطفى ( شماره 2 ) اعتبار ندارد اجماع شماره 5 و 4 كه قسم سوم و دوم اجماع حدسى است ايضا اعتبار ندارد . چه آنكه مشمول ادله حجيّت خبر واحد نمىباشند . تنها اجماع شماره 3 كه قسم اول اجماع حدسى است قابل توجه و اعتبار مىباشد چه آنكه حدسى كه مستند به مبادى و مقدمات ضرورى مىباشد . به منزله حس است و مشمول آيه نباء و سائر ادلّه حجيّت خبر واحد خواهد بود .
( توضيح عبارت ) و ظهر لك انّ الاوّل هنا غير متحقّق عادة . . . ) يعنى قسم اول اجماع كه اجماع دخولى باشد طبق قواعد و ضوابط عادى در دوران غيبت امكان عادى ندارد و تحققپذير نيست و لكن امكان عقلى دارد به اين معنى كه در دوران غيبت از نظر عقلى امكان دارد كه بعضى از علماء كه هفت شهر عشق را پيموده باشد و علاوه بر خواندن حكمت و فلسفه يونانيان حكمت و فلسفه ايمانيان را هم خوانده باشد ، از نعمت تشرّف بحضور امام زمان ( ع ) برخوردار شده و قول امام ( ع ) را راجع به مسئله شنيده باشد و ادعاى اجماع نموده باشد .
و حيث لا دليل على قبول خبر العادل . . . ص 87 ، س 14 ، ق ص 53 ، س 21 ) .
يعنى نظر بر اينكه خبر شخص عادل كه مبتنى بر حدس باشد و از قسم سوم اجماع حدسى باشد اعتبارى ندارد بخاطر آنكه مشمول ادله حجيّت خبر واحد نمىباشد و همچنين خبر عادل كه مستند به حدس قسم دوّم باشد حجيّت ندارد لذا اگر در موردى شك حاصل شد كه اخبار و خبر دادن ناقل اجماع از قسم اول حدس است ( كه حجت است ) و يا از قسم دوم و سوم است كه حجت
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩١