وجود ندارد نظير خبر دادن از ايمان و عدالت و غير ذلك كه از ملكات باطنى مىباشند و آثار حسى دارند .
( و انّما لا يرجع الى الاخبار . . . )
آرى در امور عقلى محض خبر دادن حجّت نمىباشد مثلا قدم و يا حدوث عالم از امور عقلى محض است كه اگر هزار نفر ثقه از حدوث و يا قدم عالم خبر بدهد ، قابل قبول نمىباشد الّا اينكه خود شخص از طريق براهين و دلائل عقلى حدوث و يا قدم عالم همانند مخبرين ، درك نمايد . ( نكته قابل توجه ) جهت توضيح مطلب توجّه به اين نكته لازم است : معلومات انسانى كلّا بر سه نوع است 1 - معلومى كه فقط از طريق عقل و بدون واسطه واقع شدن حس ، براى انسان حاصل مىشود مانند ممنوع بودن اجماع نقيضين و الكلّ اعظم من الجزء . 2 - معلومى كه به واسطه حس براى انسان حاصل مىشود مانند علم به محسوسات ديدنيها و شنيدنيها و غير ذلك . 3 - معلومى كه آثار و لوازمش از طريق حسّ و خود آن به وسيله عقل ، حاصل مىشود مانند عدالت كه اثرش حسّى است و خود عدالت به وسيله عقل درك مىشود . در نوع دوّم و سوّم خبر دادن ثقه حجّت و معتبر است و در نوع اوّل خبر ثقه اعتبارى ندارد و با خبر ثقه و لو هزار نفر باشد ثابت نمىگردد و تنها حصول آن به وسيله عقل و درك عقلى امكانپذير مىباشد .
( ثم اورد على ذلك . . . ص 88 ، س 17 ، ق ص 54 ، س 13 ) .
سيد محسن كاظمى ( ره ) بر جواب مذكور ايرادى وارد نموده و ما حصل آن از اين قرار است : در جواب مذكور ثابت نمود كه خبر دادن حدسى اگر مستند به آثار حسى باشد مشمول ادلّه حجيّت خبر واحد بوده و حجّت و معتبر مىباشد و از لازمه آن اين است كه فتوى مجتهدى براى مجتهد ديگر حجّت باشد و رجوع به فتواى مجتهد اعتبار داشته باشد چه آنكه رجوع به فتواى مجتهد نسبت به احكام گرچه رجوع به حس نيست و ليكن رجوع به فتواى مجتهد نسبت به لوازم و آثار احكام رجوع به حس است و آثار و لوازم احكام همان ادلّه سمعى مىباشد
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 195
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩٥