فخر الدين مخالفت يك نفر را در انعقاد اجماع مضرّ مىداند و طرفدار اجماع لطفى خواهد بود .
و قال فى الذكرى . . . ج ص 86 ، س 2 ، ق ص 52 ، س 20 ) .
كلام مرحوم شهيد در كتاب ذكرى عين كلام دوم فخر الدين است او چنين مىفرمايد : از ظاهر كلام علماء استفاده مىشود كه عمل به فتواى ميّت ممنوع است و دليل علماء اين است كه ميّت قولى ندارد و بخاطر آنكه ميّت داراى قول نمىباشد مخالفت قول ميّت با اجماع ، ضررى وارد نمىسازد مثلا علماء عصر قائل بوجوب صلاة جمعه مىباشند و امّا يك نفر از علماء مخالف مىباشد و تا مادامىكه شخص مخالف زنده باشد بر خلاف او اجماع منعقد نمىشود و اما اگر شخص مخالف اجماع ، بميرد اجماع منعقد خواهد شد و قول ميّت اعتبارى ندارد . از كلام مذكور كاملا معلوم مىگردد كه شهيد قدّس سرّه طرفدار قاعده لطف مىباشد .
قوله و استدلّ المحقق الثانى . . . ج ص 86 ، س 4 ، ق ص 52 ، س 21 ) .
از عبارت محقق ثانى در حاشيه شرايع استفاده مىشود كه مخالفت يك نفر فقيه مانع از انعقاد اجماع مىشود چه آنكه مخالفت فقيه قابل اعتماد و قابل توجّه است و امّا اگر اين فقيه فوت نمايد ، انعقاد اجماع بلا مانع مىشود و با اتفاق علماء يك عصر اجماع تحقق مىيابد و مخالفت فقيه ميّت قابل اعتماد و اعتبار نمىباشد و قول مزبور با قاعده لطف قابل تطبيق خواهد بود .
و حكى عن بعض انّه حكى عن المحقق الداماد . . . ج ص 86 ، س 8 ، ق ص 52 ، س 24 ) .
از بعضى از علماء حكايت شده است كه آن بعض ، از محقق داماد حكايت نموده است كه محقق داماد در بعضى از كلام خود در رابطه با تفسير نعمت باطنى فرموده است كه يكى از فوائد امام عجل اللّه فرجه اين است كه قول امام ( ع ) براى حجيّت اجماع بسيط اهل حل و عقد از علماء ، مدرك و مستند مىباشد مثلا اهل حلّ و عقد بعنوان اجماع بسيط اتفاق نظر دارند بر اينكه آب قليل با ملاقات نجس
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 186
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٨٦