اخير ثابت گرديد كه قول لغوى غير مفيد علم ، مورد نياز و حاجت است و نظر بر اينكه موارد نياز و حاجت بقول لغوى خيلى كم و نادر است لذا صلاحيّت آن را ندارد كه باعث اعتبار و حجيّت قول لغوى بشود سرانجام قول لغوى از نظر مرحوم شيخ بعنوان ظن خاص حجيّت ندارد و چهار تا دليل قائلين به حجيّت قول لغوى را پاسخ داد .
( نعم سيجىء ان كلّ من عمل بالظنّ فى مطلق الاحكام . . . ج ص 76 ، س 6 ، ق ص 46 ، س 25 ) .
( غرض اين است كه ظنّ حاصل از قول لغوى تنها از باب ظنّ مطلق و انسداد باب علم به احكام ، اعتبار ندارد . ) نعم . . . آرى كسى است كه قائل بانسداد باب علم به احكام است و مجبورا نسبت به مطلق احكام شرعى فرعى ، به ظن عمل مىنمايد بر چنين كسى لازم است كه در مقابل ظن بحكمى كه از قول لغوى حاصل شده است ، سر تعظيم فرود آورد و به آن عمل كند . مثلا فرض مىكنيم باب علم نسبت به معظم احكام فقهى مسدود است و از طريق قول لغوى ظن حاصل شده است كه صعيد به معناى تراب خالص است و تيمّم به تراب خالص لازم و واجب مىباشد كسى كه قائل بانسداد است و مطلق ظن را معتبر مىداند ، بايد به ظن حاصل از قول لغوى نسبت به وجوب تيمّم به خاك خالص ، عمل نمايد .
( لكنّه لا يحتاج الى دعوى . . . ص 76 ، س 7 ، ق ص 47 ، س اوّل ) .
در دليل چهارم بر حجيّت قول لغوى ( و لا يتوهم انّ طرح قول اللغوى . . .
ص 75 ، س 16 ) . سخن از انسداد به ميان آمد مرحوم شيخ با عبارت ( لكنه لا يحتاج . . . ) مىخواهد بفهماند كه منظور از انسداد در اينجا غير از انسداد در دليل چهارم است انسداد در آنجا مربوط به لغات و الفاظ بود كه مستدلّ مىفرمود باب علم نسبت به الفاظ و لغات آيات و روايات مسدود است . و منظور از انسداد در اينجا مربوط به احكام و مسائل فقهى مىباشد . به سخن ديگر همينكه انسداد باب علم نسبت به احكام فقهى محرز باشد ، ظن حاصل از قول لغوى نسبت به حكم شرعى واجب العمل مىشود و از باب ظن مطلق حجّت خواهد بود و نياز باثبات
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 154
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٥٤