ندارند . 1 - كلام افاده ظن فعلى را داشته باشد يا نداشته باشد . مثلا شخص معمولى از ظاهر لفظ بمراد متكلّم ظن حاصل مىنمايد و اما شخص وسواس ظن فعلى حاصل نمىكند . 2 - ظن حاصل از ظاهر لفظ نسبت بمراد متكلّم حجت است چه ظن غير معتبر بر خلاف باشد و يا نباشد يعنى حجيّت ظن حاصل از ظاهر لفظ مشروط به آن نيست كه ظن غير معتبر بر خلاف آن نباشد . انگيزه مطلب فوق اين است كه ادلّه حجيّت ظواهر در همه موارد مذكور جريان دارد يعنى علماء و اهل لسان در همه موارد مزبور ، بظواهر الفاظ عمل مىكنند .
( و ما ربّما يظهر من العلماء . . . ) سؤال مقدر اينست كه اگر روايت صحيحه با شهرة رودرروى هم قرار بگيرند علماء به آن خبر صحيح عمل نمىكنند و بلكه يكى از دو راه را در پيش مىگيرند يا اينكه متوقف مىشوند و با احتياط عمل مىنمايند و يا آنكه روايت صحيح را طرد مىنمايند و باصول و قواعد ديگرى مراجعه مىنمايند بنابراين حجيّت ظواهر ( كه خبر واحد يكى از آنها است ) مشروط به آنست كه ظن بر خلاف آن وجود نداشته ( شهرة از اماراتى است كه ظن غير معتبر را افاده مىنمايد ) . ( مع اعترافهم بعدم حجيّت الشهرة ) پاسخ : ( فليس من جهة مزاحمة الشهرة لدلالة . . . )
از اين قرار است : ما در صدد آنيم كه ثابت نمائيم ظهور لفظ در مراد متكلم ، حجت است و مشروط به چيزى نمىباشد . بنابراين خبر صحيح از لحاظ ظهور و دلالت آن بر مراد متكلم ، معتبر است و مشروط به شرطى نمىباشد و اما اينكه اگر خبر صحيح با شهرتى معارض باشد از اعتبار ساقط است بخاطر آنست كه شهرة از لحاظ سند و صدور روايت از معصوم ( ع ) ايجاد مزاحمت مىنمايد به اين معنا كه ادلّه حجيّت خبر واحد رواياتى را حجت مىنمايد كه با شهرة مخالف نباشد و روايتى كه مخالف با مشهور است مشمول ادله حجيّت نخواهد بود و امّا روايت از لحاظ ظهور و دلالت آن بر مراد ، مشروط به چيزى نمىباشد و لذا روايتى كه از لحاظ سند و صدور از معصوم ( ع ) محرز باشد و لو مخالف با مشهور باشد ، مورد عمل واقع خواهد شد ( فالتأمل فى الخبر المخالف للمشهور . . . ) و لذا اگر شهرة با
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 140
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٤٠