النظر انّ العمدة فى حجيّة ظواهر الكتاب . . . ) آنچه كه مهم است و عهدهدار اثبات حجيّت ظواهر كتاب براى غير مشافهين مىباشد ، اخبار متواتره است كه باستنباط احكام را از ظواهر آيات ، دستور دادهاند و اين اخبار مفيد قطع مىباشند و هرگز پذيراى اينكه استدلال به ظاهر آيات بايد بعد از تفسير به وسيله روايات باشد نمىباشند و همچنين اخبار متواتره نصّ در مطلبند و ظهور ندارند تا تمسك به آن مصادره بمطلوب باشد بنابراين جهت اثبات حجيّت ظواهر و براى غير مشافهين نيازى به روايات ثقلين نداريم . و برفرض كه اخبار متواتره براى ما غائبين ظاهر در مطلب باشند ولى براى مشافهين نصّ بودند و از باب اشتراك در تكليف وجوب عمل به ظاهر كتاب براى غير مشافهين ( كما ذكرنا ) باثبات مىرسد .
( و اما خبر الثقلين . . . ) روايات ثقلين را مىتوانيم از صحنه بحث بيرون نمائيم چه آنكه ممكن است روايت ثقلين ربطى بما نحن فيه نداشته باشد و بلكه روايات ثقلين مربوط به اين است كه اطاعة از كتاب اللّه و عترة واجب و مخالفت آن دو حرام است يعنى بعد از آنكه معلوم شود فلان چيز از نظر كتاب و عترة واجب است بايد انجام داد و فلان چيز حرام است بايد دورى جست . ( فافهم ) شايد اشاره به اين باشد كه اخبار ثقلين گرچه براى غير مشافهين ظاهراند ولى براى مشافهين نصّ و قطعى بودند و از باب اشتراك تكليف بين مشافهين و غير مشافهين ظواهر كتاب و روايات براى غائبين ايضا معتبر خواهد بود .
( قوله ثم ان لصاحب المعالم رحمة اللّه . . . ج ص 71 ، س 6 ، ق ص 43 ، س 21 )
در رابطه با حجيّت ظواهر مرحوم صاحب معالم كلامى دارد كه بوى تفصيل مرحوم قمى از آن استشمام مىشود .
ايشان در كتاب معالم ص 193 در دليل چهارم از ادله حجّت خبر واحد فرموده است : ( اگر ايراد شود بر اينكه حكم مستفاد از ظاهر كتاب عزيز قطعى است نه ظنّى چه آنكه براى حكيم قبيح است كه كلامى بفرمايد و بدون قرينه و دليل ، خلاف ظاهر آن را اراده نمايد برفرض تسليم كه ظاهر كتاب بخاطر احتمال
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 137
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٣٧