الا ان يثبت كون اصالة عدم القرينة حجة من باب التعبد . . . ج ص 68 ، س 16 ، ق ص 41 ، س آخر
فقط يك راه موجود است و آن اينكه قائل شويم علماء و عقلاء و اهل لسان از باب تعبد به ظاهر كلام عمل مىكنند و اصالة عدم قرينه را تعبدا معتبر مىدانند و حصول ظن بمراد را معيار و مناط نمىدانند در اين فرض مقصود و غير مقصود بافهام تفاوتى ندارند .
( و دون اثباتها خرط القتاد . . . )
« پائينتر از اثبات حجيّت اصالة عدم قرينه تراشيدن درخت تيغدار است يعنى اثبات حجيّت ظواهر و اصالة عدم قرينه از باب تعبد ، مشكلتر از آنست كه انسان چوب خاردارى را برعكس بتراشد ، چه آنكه مسلم است كه مناط همان حصول ظن نوعى مىباشد .
و لكن الانصاف انّه لا فرق فى العمل . . . ج ص 69 ، س 2 ، ق ص 42 ، س 8 .
شرح مرحوم شيخ از عبارت فوق تا حدود يك صفحه در پى آنست كه هيچ فرقى بين مقصود بافهام و غير مقصود بافهام وجود ندارد و اجماع علماء و اهل لسان همانطورىكه حجيّت ظواهر را براى مقصود بافهام ثابت مىنمايد براى غير مقصود بافهام ايضا ثابت مىنمايد و امّا از نظر اهل لسان : فرض مىكنيم مولاى داراى سه عدد غلام است و در حال سفر نامهاى براى غلام شماره يك خود مىنويسد و از او مىخواهد كه فلان كار را انجام بدهد اگر اين نامه بدست غلام شماره 2 و يا 3 بيفتد و فرض كنيم كه هر دو در تكليف مذكور در نامه با غلام شماره 1 ، شريكند در اين فرض ظاهر مكتوب براى شماره 2 و 3 ايضا حجّت است و اهل لسان آن دو را گرچه مقصود بافهام نمىشناسند ، محكوم به انجام فلان كار مىدانند و عذر آنها را هرگز نمىپذيرند و آنها نمىتوانند بگويند كه ما مقصود بافهام نيستيم و از مراد مولى اطلاعى نداريم .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 130
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٣٠