و امّا العلماء : همه علماء در عمل به ظاهر كلام و جارى ساختن اصالة الحقيقت را در مورد الفاظى كه مجرّد از قرينه مىباشد ، اتفاق نظر دارند و بين مقصود و غير مقصود بافهام ، فرقى نمىگذارند مثلا در احكام جزئى مانند وصيّت . آقاى بكر خالد را وصى خود قرار مىدهد و وصيّت مىنمايد كه بعد از فوت او فلان كار را انجام بدهد فرض مىكنيم كه موصى اليه بعد از وفات بكر در شهر موجود نمىباشد و بايد طبق وصيّت عمل شود همه علماء فتوا مىدهند بر اينكه ظاهر وصيّت حجت است و طبق آن بايد عمل شود . و همچنين در مورد اقرار و اعترافها مثلا آقاى زيد در نزد بكر اعتراف مىكند و مقصود بافهام ، بكر و غير مقصود بافهام ايضا مىتواند از اقرار مزبور مراد مقرّ را بفهمد و طبق آن عمل نمايد و برايش حجّت خواهد بود .
( ام كان فى الاحكام الكليّة . . . )
و يا در احكام كلّى مانند رواياتى كه از ائمه عليهم السلام صادر شدهاند و مشتمل بر احكامى مىباشند كه اختصاص به فرد معيّن و شخص مشخّصى نبوده و بلكه براى همه افراد ، مطرح است ظاهر اين روايات همانطورىكه براى مقصودين بافهام حجّت و معتبر است براى غير مقصودين بافهام ايضا حجّت و معتبر خواهد بود ، كوتاهسخن اجماع عملى و قولى از ناحيه علماء و عقلاء و اهل لسان ، مبنى بر اينكه ظاهر كلام و اصالة عدم قرينه ، نسبت به مقصودين و غير مقصودين بافهام ، حجّت و معتبر است ، حاصل و محرز خواهد بود و همانطورىكه مقصود بافهام از ظاهر كلام ، نسبت به مراد متكلم ظن و گمان حاصل مىنمايد و بايد به ظاهر كلام عمل نمايد ، غير مقصود بافهام ايضا چنين است و هيچ تفاوتى بين مقصود و غير مقصود بافهام در كار نخواهد بود .
( و دعوى كون ذلك منهم لبنا على . . . ج ص 69 ، س 18 ، ق ص 42 ، س 22 )
ميرزاى قمى ( ره ) بدفاع برخواسته و ايرادى را بر سلسله فرمايشات شيخ انصارى وارد مىنمايد : رمز و انگيزه اينكه علماء به ظواهر اخبار ائمه عليهم السلام عمل مىكنند اين است كه علماء معتقدند بر اينكه نسبت به اخبار و
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 131
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٣١