را در چهار نقطهء شهر آويزان كرد . پس از آن « بيبرس » « 1 » نيز به قطز پيوست و هر دو فرمانده براى مقابله با مغولان آماده شدند « 2 » .
با مرگ « منگو خان » « 3 » ميان برادران وى اختلاف بروز كرد و هولاكو نيز شام را بهسوى قراقورم ترك گفته ادارهء امور را به فرمانده كتبغا واگذار نمود . رفتن شمارى از سپاهيان مغول به همراه هولاكو موجب شد كه جبههء مغولان در شام تضعيف گردد ؛ و از آن سوى نيروى قطز تقويت شد . در حالى كه گروهى از فرماندهان ، قطز را از رويارويى با مغولان بيم مىدادند ، او عزم خويش را براى مبارزه با آنها جزم كرد و از اميران خواست كه نبايد در هنگام ضرورت جهاد را ترك كنند . سرانجام سپاه مسلمانان به فرماندهى بيبرس و سپاه مغولان به فرماندهى « بيدرا » در ژوئيه سال 1260 م ، در غزه رو در روى يكديگر قرار گرفتند . مسلمانان موفق شدند سپاه بيدرا را در هم بشكنند « 4 » .
مماليك پس از اين پيروزى زيركى به خرج داده با صليبيهاى حاضر در عكا از در دوستى درآمدند تا مجبور به جنگيدن در دو جبهه نباشند و بتوانند از مسير قلمرو آنها به جنگ مغولان بروند ؛ كه مورد توافق آنان قرار گرفت . قطز با عبور از سرزمينهاى صليبيان عازم شام گشت تا آنجا را از چنگ مغولان به در آورد . او با به كار گرفتن يك حيلهء نظامى و پنهان ساختن سپاه خود در صخرهها و جنگلها ، كتبغا را كه يك پارچه آتش بود ، غافلگير كرد و موفق شد او را به قتل برساند و سپاه او را شكست دهد . اين واقعه در جايى به نام « عين جالوت » اتفاق افتاد ؛ و مغولان پس از دريافت اين ضربت در شام ، براى مدتى ، هم از تصرف مصر چشم پوشيدند و هم شام را ترك گفتند . اما در سال 1265 م به « بيره » - قلعهاى مهم بر ساحل فرات - حمله كردند ؛ كه با مقاومت شديد بَيْبَرْسْ - حاكم وقت مصر - مواجه شده مجبور به فرار گشتند « 5 » .
هامش
( 1 ) . ملقب به الملك الظاهر ركن الدين ( 620 تا 676 ه . ق ) چهارمين سلطان ( 658 - 76 ه ) مصر از سلسلهء مماليكبحرى . در آغاز از غلامان ترك الملك الصالح نجم الدين ايوبى بود . در جنگ عين جالوت و قتل قطز ( 658 ه ) كه به دنبال آن روى داد شركت داشت . ( دايرة المعارف فارسى ) .
( 2 ) . العصر المماليكى فى مصر و الشام ، ص 32 .
( 3 ) . منكو قا آن ( فوت : 657 ه . ق ) خان بزرگ و قاآن ( 648 - 657 ه . ق ) مغول ، پسر تولى خان . وى به سبب تأخير درتشكيل قوريلتاى و به علت وجود تشتت و اختلاف نظر در بين شاهزادگان مغول ، دو سال بعد از وفات گيوك خان به مقام قاآنى برگزيده شد . وى برادر خود هولاكو خان را به تسخير ايران گسيل داد . ( دايرة المعارف فارسى ) .
( 4 ) . الحركة الصليبيه ، عاشور ، سعيد عبد الفتاح ، مكتبة الانجلو المصريه ، قاهره ، چاپ چهارم ، ج 2 ، ص 899 .
( 5 ) . العصر المماليكى فى مصر و الشام ، ص 43 .