ليكن هدف اصلى اين جنگها رسيدن به هدفهاى استعمارى در جهان عربى [ اسلامى ] بود كه مىخواستند وحدتش را از ميان ببرند و قدرتش را در هم بشكنند ؛ و با اين روش نفوذ و بقاى استعمار را در منطقه تضمين كنند . » « 1 »
ديدگاه مونتگمرى وات دربارهء جنگهاى صليبى
دكتر مونتگمرى وات ، جنگهاى صليبى را به دو عامل ايده آليسم مذهبى و گرايشها و نيروهاى مذهبى نسبت مىدهد . در حقيقت ديدگاه وات جمعبندى همهء عوامل پيش گفته يعنى تاريخى ، دينى ، اقتصادى و استعمارى است . وى در اين باره چنين نوشته است :
« از آنچه كه قبلا در خصوص رشد عقايد صليبى گفته شد بر مىآيد كه در اين عقايد - كه پس از سال 1095 م متحول شدند - رگههاى مختلفى از ايدآليسم مذهبى ديده مىشدند . از اينها گذشته ، بعضى از گرايشها و نيروهاى دنيوى نيز در هدف جنگهاى صليبى براى گرفتن اماكن مقدسه از راه لشكركشيهاى نظامى راه يافته بود . اكثر نواحى اروپاى غربى از نوعى سعادت عظيم مادى برخوردار بودند ، تجارت شكوفا شده و ثروت رو به افزايش بود . يك نوع خوشدلى و اتكاى به خود در ميان آنها موج مىزد . با وجود اين زندگى براى بعضى اقشار جامعه بسيار مشكل بود . مثلًا بسيارى از فرزندان نجبا و اشراف وجود داشتند كه املاك خانوادگى حالا ديگر براى اهداف زندگى آنان كافى نبود . به همين دلايل و دلايل ديگر بيشترين نيروى طبقات بالاى جامعه در جنگ با همديگر صرف مىشد . پاپها به دنبال تعادل [ و پايدارى ] صلح و صفا در سرزمينهاى كاتوليك مسيحى بودند و دريافته بودند كه اين مسأله از راه لشكر كشى نظامى عليه كفار حاصل مىشود . در اواخر قرن يازدهم نيز تجارت شواليههاى نورمنى در جنوب ايتاليا نشان داد كه شواليههاى مسلح داراى قدرت نظامى زيادى هستند . چرا كه چند شواليه متحد توانسته بودند مناطق وسيعى را تحت سلطهء خود در آورند و در اين رهگذر املاك تازهاى دست و پا كنند . با وجود اين ، همهء اين عوامل مبيّن اين نيست كه چرا جنگهاى صليبى به طرف بيت المقدس و عليه مسلمانان هدايت شد و چرا مثلًا
هامش
( 1 ) . مكتبة الحروب الصليبيه ، نسيم يوسف ، جوزف ، دارالنهضة العربيه ، بيروت ، 1981 ، ج 1 ، ص 102 - 103 .