امارتى تسخير كنند و رعايا به اين اميد مىرفتند تا قطعه خاكى تحصيل كرده به آزادى روزگار بگذرانند . » « 1 »
رانسيمان عشق به ماجراجويى را نيز در اين حركت دخيل مىداند و مىنويسد :
« عشق عميقى به ماجراجويى وجود داشت . اين گونه وظيفهء دينى كه با نويد تحصيل آب و خاكى در مناطق جنوب همراه بود ، فرصتى بسيار مناسب و مغتنم مىنمود . كليسا حق داشت از گسترش اين جنبش خوشنود باشد ، مگر نمىشد آن را در مرزهاى خاورى عيسويان نيز به كار انداخت . » « 2 »
4 . استعمارى
از ديگرانگيزههايى كه مورخان به ويژه با توجه به پيامدهاى اين جنگها در سرزمينهاى اسلامى ، بر شمردهاند ، انگيزههاى استعمارى است ؛ به اين معنا كه جنگهاى صليبى گرچه ظاهرى دينى داشتند ، اما در حقيقت دنيوى بودند و در صدد بودند تا قلمرو امپراتورى روم شرقى و نيز سرزمينهاى اسلامى را به مستعمره هايى اروپايى تبديل كنند . دكتر نسيم يوسف در اين باره چنين نوشته است :
« اگر بگوييم كه جنگهاى صليبى زير پوشش و نام دين ، براى تحقق هدفهاى توسعه طلبانهء دراز مدت چه در جهان عرب و چه در امپراتورى وقت روم شرقى برپا شد ، سخنى دور از واقعيت نگفتهايم . در حقيقت عامل دين اين حركت را تغذيه مىنمود و سوخت لازم را براى پيشبرد آن فراهم مىكرد .
يكى از هدفهاى اين جنگها دست يازيدن به قلمرو گستردهء امپراتورى روم بود كه تركان سلجوقى و ديگر همسايگان بر بخشهاى آن يكى پس از ديگرى استيلا مىيافتند . هيچ بعيد نيست كه قصد پاپها و غرب كاتوليك ، هنگام دعوت به حمل صليب اين بوده باشد كه با ضميمه ساختن قلمرو امپراتورى روم و دستيابى به پايتخت آن يعنى قسطنطنيه و دادن رنگ لاتينى به آن و تحميل مذهب كاتوليك يعنى مذهب روم غربى به آن ، انديشهء احياى دوبارهء امپراتورى مقدس را در سر مىپروراندند - چنان كه رويدادهاى سالهاى بعد آن را تأييد مىكند .
هامش
( 1 ) . تاريخ قرون وسطى ، ج 4 ، ص 219 - 220 .
( 2 ) . تاريخ جنگهاى صليبى ، رانسيمان ، ج 1 ، ص 22 .