( اولجايتو ) در قشم و هرمز اعزام كنند « 1 » ؛ يعنى همان رؤيايى كه بعدها صورت عمل به خود گرفت و ناوگان نظامى صليبيها به طور مستقيم وارد آبهاى خليج فارس شد .
2 . آغاز دوران استعمار و اهميت ژئو پوليتيكى خليج فارس
با پايان يافتن دور نخست جنگهاى صليبى و عقب نشينى اروپائيها از سرزمين فلسطين ، قرون وسطى و دوران تاريك اروپا نيز پايان پذيرفت و عصر رنسانس ادبى و صنعتى آغاز گرديد . پس از رنسانس و در سايهء اكتشافات و اختراعات خارق العادهء علمى ، اروپائيان از چنان قدرتى برخوردار گشتند كه مىتوانستند در سرزمينهاى دوردست و ماوراى بحار براى خود امپراتوريهاى مستعمراتى ايجاد كنند . پرتغال ، اسپانيا ، انگلستان ، فرانسه و هلند در شمار نخستين كشورهايى بودند كه در صدد كشف و تصرف سرزمينهاى ناشناخته و مناطق زرخيز جهان بر آمدند و مناطق وسيعى را در آفريقا ، آسيا و شبه قارهء هند زير يوغ استعمار خود در آوردند و بر سر منابع سرشار و منافع كلان آنها با يكديگر به ستيز و رقابت پرداختند . از جمله سرزمينها و مناطق بسيار مهم و استراتژيكى مورد توجه استعمارگران قرار گرفت ، كشور ايران و به ويژه خليج فارس بود كه شاهراه ميان اروپا و شبه قارهء هند و بهطور كلى گذرگاه خاور زمين به شمار مىرفت « 2 » .
آلبوكرك مهاجم پرتغالى به منطقهء اقيانوس هند و خليج فارس در سال 886 ه ( 1507 م ) در بارهء اهميت خليج فارس مىگويد :
هر دولتى كه بر سه تنگهء هرمز باب المندب و مالاكا تسلط داشته باشد بر جهان مسلط خواهد بود « 3 » .
ديويد نيوسام ، معاون سياسى وزارت خارجه آمريكا در خصوص اهميت خليج فارس از نظر اقتصادى و استراتژيكى گفته است :
هامش
( 1 ) . ر . ك . ايران و جهان ، ج 2 ، ص 61 - 62 . لازم به يادآورى است كه فكر حمله به مماليك مصر از راه خليج فارس بهوسيلهء مارينوسانودو ابراز شد و ارغون نيز در اين باب در سال 689 ه بنابر گفتهء ابن عبرى نهصد دريا نورد جنوايى را براى ساختن كشتى استخدام كرد و آنان نيز از طريق دجله به بغداد آمدند و به كار پرداختند ، اما يكى از آنان به مسجدى بىحرمتى كرد و اين امر موجب آشوب و بلوا گرديد و هنگامى هم كه كار ساختمان كشتيها پايان گرفت ، باز بين دريانوردان جنوايى نزاع درگرفت و جمعى از آنان در اين نزاع كشته شدند و طرح ارغون بىحاصل ماند .
( 2 ) . ر . ك . نبرد قدرتها در خليج فارس ، ص 41 - 84 .
( 3 ) . خليج فارس و مسايل آن ، ص 111 .